Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o świadczeniach zdrowotnych, który został przekazany do konsultacji publicznych w przypadku pilnej interwencji medycznej zwrot kosztów leczenia transgranicznego będzie możliwy bez wcześniejszego wniosku do Prezesa NFZ. W artykule dla Dziennika Gazety Prawnej wypowiada się radca prawny dr Tymoteusz Zych.
Podstawa zmian
Jak wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 września 2020 r., w sprawie C-777/18: Artykuł 56 TFUE i art. 8 ust. 2 akapit pierwszy lit. a dyrektywy 2011/24 w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które wyklucza – w braku uprzedniej zgody – zwrot, w zakresie gwarantowanym w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego państwa ubezpieczenia, kosztów konsultacji medycznej poniesionych w innym państwie członkowskim.
Z tego powodu nowelizacja projektu jest tak kluczowa, dla dostosowania polskiego prawa do wyroku Trybunału.
Jest to zmiana rewolucyjna dla systemu transgranicznej opieki zdrowotnej, ponieważ da możliwość refundacji leczenia planowego za granicą na podstawie dyrektywy transgranicznej bez uprzedniej zgody prezesa NFZ. To jest zagadnienie o ogromnym znaczeniu ze względu na długie kolejki do świadczeń, zwłaszcza do leczenia onkologicznego w Polsce – mówi nasz ekspert, radca prawny Tymoteusz Zych zajmujący się prawem medycznym.
Jak dziś wygląda leczenie transgraniczne?
Dotychczas pacjent, który chciał wyjechać za granicę w celu leczenia, przeprowadzenia badań lub ich kontynuacji, musiał wcześniej uzyskać zgodę Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. W tym celu składał do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ specjalny wniosek, sporządzony przez specjalistę z odpowiedniej dziedziny medycyny posiadającego tytuł profesora lub doktora habilitowanego nauk medycznych. Wniosek musiał zawierać m.in. potwierdzenie, że dane świadczenie nie jest dostępne w Polsce, a jego udzielenie jest niezbędne dla ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia pacjenta. Procedura kończyła się decyzją Prezesa NFZ – o zgodzie bądź odmowie.
Co zmieni nowelizacja przepisów?
Nowelizacja przepisów znosi bezwzględny wymóg uzyskania zgody Prezesa NFZ jako warunku refundacji leczenia za granicą. Po zmianie prawa Narodowy Fundusz Zdrowia nie będzie mógł odmówić zwrotu kosztów świadczenia transgranicznego wyłącznie z powodu braku uprzedniej zgody Prezesa Funduszu. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności w korzystaniu z zagranicznych usług medycznych – refundacja będzie w dalszym ciągu uzależniona od spełnienia przesłanki pilności, a więc wykazania, że leczenie musiało zostać zrealizowane w trybie nagłym, z uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta. Eksperci przewidują, że nowe przepisy mogą prowadzić do sporów przed sądami administracyjnymi, ponieważ NFZ może niechętnie odnosić się do kosztownych wniosków refundacyjnych.
Inne korzystne zmiany dla Pacjentów
Projekt nowelizacyjny przewiduje również inne ułatwienie – do wniosku o zgodę na leczenie za granicą będzie można dołączyć opinię zagranicznego lekarza, a nie wyłącznie polskiego specjalisty z tytułem profesora lub doktora habilitowanego. Zmiana ta ma szczególne znaczenie w przypadku rzadkich chorób i specjalizacji, do których dostęp w Polsce jest ograniczony.
Zmiana ta służyć będzie dostosowaniu polskiego prawa do Wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 6 października 2021 r., C-538/19, który wskazuje, że: Art. 20 rozporządzenia 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że ubezpieczony, który poddał się w państwie członkowskim innym niż państwo jego zamieszkania leczeniu, które należy do świadczeń przewidzianych w ustawodawstwie państwa członkowskiego miejsca zamieszkania, jest uprawniony do pełnego zwrotu kosztów tego leczenia, z zastrzeżeniem warunków przewidzianych w rozporządzeniu, jeżeli ubezpieczony ten nie mógł uzyskać zezwolenia właściwej instytucji zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia, ponieważ, jakkolwiek lekarz należący do systemu ubezpieczenia zdrowotnego państwa członkowskiego miejsca zamieszkania potwierdził diagnozę i konieczność pilnego leczenia, to przepisał on inne leczenie niż to, które ubezpieczony wybrał na podstawie drugiej opinii lekarskiej wydanej przez lekarza innego państwa członkowskiego i które – w przeciwieństwie do pierwszego zaleconego leczenia – nie powodowało niepełnosprawności.
Nasz ekspert, radca prawny dr Tymoteusz Zych obszerniej na ten temat dla Dziennika Gazety Prawnej: https://www.gazetaprawna.pl/praca/artykuly/10574350,rewolucja-w-leczeniu-transgranicznym-pilna-terapia-za-granica-bedzie.html
