Brak świadomej zgody pacjenta na założenie licówek
Założenie licówek to zabieg stomatologiczny często łączony z ingerencją w strukturę zęba i — w niektórych przypadkach — z trwałymi następstwami estetycznymi i funkcjonalnymi. Brak świadomej (poinformowanej) zgody pacjenta może otwierać drogę do roszczeń cywilnych oraz odpowiedzialności zawodowej.
Co oznacza „świadoma zgoda” pacjenta?
Świadoma zgoda to nie tylko podpis na formularzu zgody — to proces informowania pacjenta o celu zabiegu, alternatywach (np. Korony, leczenie zachowawcze, brak interwencji), możliwych powikłaniach (nadwrażliwość, konieczność wymiany, uszkodzenie miazgi), przebiegu leczenia i przewidywanych rezultatach estetycznych oraz funkcjonalnych. W praktyce stomatologicznej szczególnie ważne jest przedstawienie konsekwencji preparacji szkliwa i ewentualnej potrzeby przyszłych napraw / wymiany licówek. Brak rzetelnej informacji może sprawić, że zgoda nie będzie prawnie skuteczna.
Forma zgody pacjenta — jaka powinna być?
W podstawowych zabiegach stomatologicznych zgoda ustna jest wystarczająca. W przypadku licówek najczęściej mamy do czynienia z:
- Mechaniczną preparacją szkliwa,
- Trwałą zmianą struktury zęba,
- Zabiegiem o możliwych trwałych konsekwencjach.
W praktyce w przypadku zabiegu założenia licówek zaleca się zgodę pisemną, ponieważ łatwo jest wówczas udowodnić, że informacje były udzielone. Pacjent podpisuje dokument, że rozumie charakter ingerencji stomatologicznej. Takie rozwiązanie jest zalecane również ze względu na trwałość skutków zabiegu.
Brak pisemnej zgody nie przesądza automatycznie o winie lekarza, ale bardzo utrudnia obronę, jeżeli pacjent twierdzi, że nie był poinformowany.
Obowiązki lekarza podczas uzyskiwania zgody pacjenta
Lekarz jest obowiązany:
- Udzielić informacji zrozumiałej, dostosowanej do pacjenta,
- Odpowiedzieć na pytania,
- Upewnić się, że pacjent zrozumiał (zgoda musi być świadoma, a nie z „automatu”),
- Nie wywierać presji (zgoda musi być dobrowolna).
Lekarz nie może zataić informacji o ryzyku, nawet jeśli uważa, że „pacjent się wystraszy”. Nie może także sugerować, że zabieg jest bez ryzyka, ani minimalizować alternatyw.
Co unieważnia zgodę pacjenta?
Zgoda jest nieważna, jeśli:
- Nie przekazano informacji o ryzyku lub alternatywnych,
- Pacjent nie rozumiał konsekwencji,
- Formularz zgody był ogólny, bez informacji o konkretnym zabiegu,
- Przedstawiono nieprawdziwe zapewnienia (np. Zabieg „bez preparacji”, mimo że preparacja była planowana),
- Pacjent podpisał dokument post factum — już po zabiegu,
- Formularz zgody nie został omówiony, a jedynie podany do podpisu.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie — kiedy można żądać rekompensaty?
Jeżeli pacjent udowodni, że zabieg wykonano bez świadomej zgody (albo że zgoda była nieważna — np. Z powodu braku informacji) i poniósł szkodę (uszczerbek na zdrowiu, konieczność dodatkowego leczenia) utrata wartości estetycznej), może dochodzić roszczeń na drodze cywilnej:
- Odszkodowanie — naprawienie szkody majątkowej (koszty naprawy, leczenia, wartość utraconych rzeczy);
- Zadośćuczynienie — rekompensata za doznaną krzywdę niemajątkową (ból, stres, utrata estetyki).
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r. (III CSK 227/11)
Zgoda pacjenta w rozumieniu art. 32 ust. 1, art. 34 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty musi być zgodą „objaśnioną”, „poinformowaną”, a więc świadomie akceptującą przez pacjenta zrozumiałe przezeń ryzyko dokonania zabiegu i przejęcie na siebie tego ryzyka. Dopiero taka zgoda pacjenta wyłącza bezprawność interwencji lekarza. Sama aprobata pacjenta dokonania zabiegu, uzyskania w sytuacji braku uprzedniego udzielenia mu przystępnej informacji, nie może być traktowana jako zgoda w jurydycznym tego słowa znaczeniu, co z kolei skutkuje uznaniem, że działanie lekarza w takiej sytuacji jest działaniem podjętym w warunkach bezprawności.
Wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 listopada 2022 r. (I C 161/17)
Powódka wskazała, iż była leczona protetycznie i implantologicznie przez pozwanego w prowadzonej przez niego indywidualnej specjalistycznej praktyce lekarskiej. Leczenie to zostało jednak przeprowadzone nieprawidłowo, z niedostatecznym poinformowaniem powódki, niedochowaniem należytej staranności, a także niezgodnie z aktualną wiedzą i praktyką medyczną.
W związku z niewłaściwym procesem leczenia powódka doznała licznych cierpień fizycznych i psychicznych, w tym poczucia krzywdy. Tym bardziej, że aktualnie, aby doprowadzić do usunięcia szkody, powódka powinna poddać się wymianie implantów zębów nr 33 i nr 43 wraz z augmentacją kości, który to zabieg będzie nie tylko kosztowny, ale i bolesny.
Na podstawie całokształtu materiału dowodowego sąd uznał, że pozwany podczas leczenia powódki zaniedbał diagnostykę radiologiczną przed wykonaniem zabiegu implantacji, co skutkowało nieprawidłowym usadowieniem implantu nr 33 i w konsekwencji nieprawidłowe wykonanie uzupełnień protetycznych. Jednocześnie nie zastosował odpowiedniej diagnostyki po zabiegu, która by wykazała nieprawidłowe usadowienie implantu nr 33.
We wskazanej sprawie sąd zasądził na rzecz powódki kwoty:
- 20 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie;
- 10 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie;
- 16 711,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie;
- 5 800,00 zł.
Podsumowanie — brak świadomej zgody pacjenta na założenie licówek
Świadoma zgoda to fundament legalnego wykonania licówek. To nie tylko formalność — to pełne poinformowanie pacjenta o istocie zabiegu i jego skutkach. Gdy zgoda jest wadliwa lub pozorna, pacjent może skutecznie domagać się odszkodowania i zadośćuczynienia, nawet jeśli sam zabieg został wykonany technicznie poprawnie.
Kancelaria specjalizująca się w prawie medycznym może pomóc w ocenie, czy doszło do błędu stomatologicznego, przygotować niezbędne dowody i reprezentować pacjenta w postępowaniu przedsądowym lub sądowym.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem: 726 003 505.
