Usuwanie wypełnień amalgamatowych (plomb) bez zachowania protokołu bezpieczeństwa
Co to są wypełnienia amalgamatowe (plomby)?
Wypełnienia amalgamatowe to tradycyjne „srebrne” plomby stomatologiczne, które zawierają rtęć — substancję toksyczną. Z tego powodu ich stosowanie i usuwanie budzi szereg kontrowersji. Rtęć w amalgamacie może uwalniać opary podczas wcierania lub usuwania, co stanowi zagrożenie dla zdrowia pacjenta, lekarza i personelu medycznego, jeśli nie zastosuje się odpowiednich środków ochrony.
Dlaczego protokół bezpieczeństwa jest kluczowy?
Usuwanie plomb amalgamatowych bez odpowiednich procedur może prowadzić do:
- Uwolnienia par rtęci, które są toksyczne i mogą być wdychane przez pacjenta, dentystę i personel,
- Przenikania drobnych cząstek metalu do organizmu,
- Narażenia na kontakt z rtęcią również środowiska gabinetu.
Właśnie dlatego, organizacje tj. International Academy of Orał Medicine and Toxicology (IAOMT) opracowały protokół SMART (Safe Mercury Amalgam Removal Technique) – kompleksowy zestaw środków ochrony, w tym izolację pola zabiegowego (koferdam), zaawansowane ssaki, filtry powietrza czy podawanie tlenu pacjentowi.
Kto powinien wykonywać zabieg usuwania wypełnień amalgamatowych?
Do usuwania wypełnień amalgamatowych powinien przystępować tylko wykwalifikowany stomatolog z doświadczeniem w zabiegach biologicznej lub bezrtęciowej stomatologii. Lekarz powinien mieć:
- Odpowiednie przeszkolenie w zakresie protokołu SMART lub równoważnych standardów,
- Zaplecze techniczne w postaci separatora amalgamatu oraz systemów filtrujących,
- Doświadczenie kliniczne w sterylnej i bezpiecznej pracy z materiałami zawierającymi metale ciężkie.
Nie każdy lekarz dentysta ma praktykę w tego typu procedurach – dlatego decyzję o usunięciu plomb powinno zawsze poprzedzać szczegółowe badanie diagnostyczne i konsultacja stomatologiczna.
Co obejmuje prawidłowa procedura usuwania wypełnień amalgamatowych?
Protokół bezpieczeństwa usuwania wypełnień amalgamatowych obejmuje:
- Izolację jamy ustnej koferdamem, aby zapobiec połykaniu i wdychaniu fragmentów amalgamatu,
- Zastosowanie wysokowydajnych ssaków i filtrów do odsysania par rtęci,
- Podanie tlenu pacjentowi celem ochrony przed wdychaniem oparów,
- Stosowanie osłon i środków ochrony osobistej przez cały personel,
- Prawidłowe gospodarowanie odpadami amalgamatu zgodnie z przepisami dotyczącymi metali ciężkich.
Obowiązek dbałości o pacjenta podczas usuwania wypełnień amalgamatowych
Lekarz dentysta wykonujący zabieg ma obowiązek działać zgodnie ze standardami medycznymi i prawami pacjenta w tym:
- Uzyskać świadomą zgodę pacjenta na zabieg,
- Poinformować o ryzyku i alternatywnych metodach leczenia,
- Wykonywać zabieg z zachowaniem adekwatnych środków ochrony i zasad sztuki lekarskiej.
Brak protokołu bezpieczeństwa przy usuwaniu wypełnień amalgamatowych może stanowić błąd w sztuce lekarskiej i naruszenie przepisów o prawach pacjenta. Jeśli pacjent dozna szkody — może dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 lipca 2019 r. (I ACa 479/17)
Powódka zgłosiła się do pozwanego w celu wykonania kompleksowego leczenia wszystkich zębów, w tym uzupełnienia protetycznego. W dacie stawienia się w gabinecie pozwanego powódka posiadała 5 własnych zębów w szczęce oraz 9 zębów w stanie bardzo znacznego uszkodzenia próchnicowego w żuchwie. Lewy górny kieł, lewy górny siekacz, lewy górny centralny siekacz oraz prawy górny drugi siekacz były zębami martwymi, niedokładnie przeleczonymi kanałowo, z widocznymi zmianami okołowierzchołkowymi.
Pozwany przeprowadził badania, na podstawie których ustalił stan jamy ustnej i narządu żucia oraz sporządził wstępny plan leczenia. Sporządzając plan leczenia, dyskutował z powódką na temat preferowanego przez nią sposobu leczenia, środków, jakie chce na nie przeznaczyć oraz ryzyka związanego z leczeniem.
Pozwany po ustaleniu stanu zębów mających służyć dla planowanych mostów za zęby filarowe, zaproponował leczenie kanałowe zębów 13, 12, 11 i 21 oraz ekstrakcję korzenia zęba 45. Pozwany wyjaśnił, że leczenie i ekstrakcja są teoretycznie wskazane dla prawidłowego wykonania planowanego zabiegu, choć same w sobie wiążą się z ryzykiem. Pozwany oceniał, że istnieją poważne przeciwwskazania do leczenia kanałowego, a nawet, że tego typu leczenie jest w przypadku powódki niecelowe.
Powódka stanowczo odmówiła zaproponowanego jej leczenia kanałowego i ekstrakcji korzenia 45. Pozwany stwierdził, że założenie mostów na posiadane przez powódkę zęby, choć wiąże się z podwyższonym ryzykiem wynikającym z postawienia nieprzeleczonych kanałów zębów filarowych 13, 12, 11, 21 oraz pozostawieniem istniejących wkładów koronowo-korzeniowych, jest możliwe i taki zabieg ma szanse przynieść pozytywne rezultaty. Pozwanemu towarzyszyło przy tym przeświadczenie, że leczenie kanałowe byłoby niewskazane w przypadku powódki.
Pozwany, mimo że zabieg wiązał się z podwyższonym ryzykiem, czego był świadom, informując o tym powódkę – nie przedstawił jej pouczenia o ryzyku związanym z zabiegiem na piśmie i nie uzyskał pisemnego oświadczenia powódki, że takie ryzyko akceptuje, a przyjęty sposób leczenia jest zgodny z jej wolą wyrażoną w sposób świadomy, po pouczeniu przez lekarza.
Stwierdzono, że pozwany jest winny zaniedbaniom:
- Pozostawieniu nieprzeleczonych prawidłowo kanałów zębów filarowych 13, 12, 11, 21 oraz pozostawieniu istniejących wkładów koronowo-korzeniowych (brak wpisy w dokumentacji o zgodzie pacjentki na ich pozostawienie),
- Braku kontroli RTG po leczeniu kanałowym zębów 44,43 oraz 43 przygotowanych do pokrycia koronami metalowo-ceramicznymi,
- Braku należytej staranności poprzez nieskorygowanie pozostawionego zabezpieczonego korzenia zęba 45, co mogło być przyczyną trudności w użytkowaniu protezy szkieletowej dolnej nieosiadającej,
- Zaprojektowaniu i wykonaniu oraz osadzeniu na nieprzeleczonych zębach filarowych uzupełnień protetycznych stałych,
- Zaprojektowaniu i wykonaniu uzupełnienia protetycznego ruchomego nieosiadającego z materiału elastycznego, jakim jest acetal pressing w przypadku tak rozległych braków zębowych w szczęce.
Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz powódki kwotę 45 000,00 zł wraz z odsetkami tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wskutek nieprawidłowo przeprowadzonego leczenia stomatologicznego.
Podsumowanie
Usuwanie wypełnień amalgamatowych niesie ryzyko uwalniania rtęci, które można zminimalizować tylko przy zastosowaniu protokółu bezpieczeństwa SMART lub równoważnych standardów.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udzieli pomocy w dochodzeniu Państwa praw.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem: 726 003 505.
