Czym jest tętniak mózgu?
Tętniak mózgu (tętniak naczyń mózgowych) to patologiczne uwypuklenie ściany tętnicy znajdującej się w obrębie mózgowia. Powstaje w miejscu osłabienia ściany naczynia krwionośnego, które pod wpływem ciśnienia przepływającej krwi ulega stopniowemu rozszerzeniu. Z czasem może przyjmować kształt workowatego lub wrzecionowatego poszerzenia tętnicy.
Najczęściej tętniaki powstają w miejscach rozwidlenia naczyń tętniczych, gdzie ściana naczynia jest fizjologicznie słabsza. W wielu przypadkach zmiany te rozwijają się przez lata i pozostają bezobjawowe.
Do najczęściej wskazywanych przyczyn i czynników ryzyka powstania tętniaka mózgu należą m.in.:
- wrodzone nieprawidłowości budowy ściany tętnic,
- nadciśnienie tętnicze,
- miażdżyca,
- choroby tkanki łącznej (np. zespół Marfana),
- palenie tytoniu,
- predyspozycje rodzinne.
Najpoważniejszym powikłaniem tętniaka jest jego pęknięcie prowadzące do krwawienia podpajęczynówkowego, czyli krwotoku do przestrzeni pomiędzy mózgiem a oponą pajęczą. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.
Problem diagnostyczny polega jednak na tym, że wiele tętniaków pozostaje bezobjawowych aż do momentu pęknięcia.
Objawy tętniaka mózgu – jakie sygnały powinny wzbudzić czujność lekarza?
W wielu przypadkach niepęknięty tętniak mózgu nie daje żadnych objawów. Zdarza się, że zostaje wykryty przypadkowo podczas diagnostyki obrazowej wykonywanej z innych powodów.
Jeżeli jednak tętniak osiąga większe rozmiary lub zaczyna uciskać sąsiednie struktury mózgu, mogą pojawić się nieswoiste objawy neurologiczne, takie jak:
- przewlekłe lub nawracające bóle głowy,
- zaburzenia widzenia (np. podwójne widzenie),
- opadanie powieki,
- poszerzenie jednej źrenicy,
- zawroty głowy,
- zaburzenia czucia lub osłabienie kończyn.
Szczególnie alarmującym objawem jest nagły, bardzo silny ból głowy określany często przez pacjentów jako najsilniejszy ból w życiu. Może on świadczyć o pęknięciu tętniaka i krwawieniu podpajęczynówkowym.
Towarzyszyć mu mogą również:
- sztywność karku,
- nudności i wymioty,
- światłowstręt,
- zaburzenia świadomości,
- utrata przytomności,
- drgawki.
Diagnostyka tętniaka mózgu– jakie badania powinny zostać wykonane?
Zgodnie z art. 6 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. W praktyce oznacza to, że lekarz powinien wdrożyć odpowiednią diagnostykę w sytuacji występowania objawów mogących wskazywać na patologię naczyń mózgowych.
Podstawą rozpoznania tętniaka są badania obrazowe.
Najczęściej wykorzystywane metody diagnostyczne to:
Tomografia komputerowa głowy (TK)
Badanie to pozwala szybko wykryć krwawienie wewnątrzczaszkowe, które może świadczyć o pęknięciu tętniaka.
Angiografia tomografii komputerowej (angio-TK)
Pozwala na dokładne zobrazowanie naczyń mózgowych i ocenę lokalizacji, wielkości oraz kształtu tętniaka.
Angiografia rezonansu magnetycznego (angio-MR)
Jest metodą nieinwazyjną, która umożliwia szczegółową ocenę naczyń mózgu bez wykorzystania promieniowania jonizującego.
Angiografia klasyczna (DSA)
Uznawana za najbardziej dokładną metodę diagnostyczną, stosowaną zwłaszcza wtedy, gdy wyniki innych badań są niejednoznaczne lub gdy planowane jest leczenie zabiegowe.
W sytuacji nagłego silnego bólu głowy lub objawów neurologicznych diagnostyka powinna zostać przeprowadzona w trybie pilnym.
Zaniechanie wykonania odpowiednich badań obrazowych mimo występowania objawów sugerujących krwawienie śródczaszkowe może stanowić błąd diagnostyczny.
Skutki nierozpoznania tętniaka mózgu
Nierozpoznanie tętniaka mózgu może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Najgroźniejszym powikłaniem jest pęknięcie tętniaka i wystąpienie krwawienia podpajęczynówkowego. Jest to stan nagłego zagrożenia życia, który wiąże się z wysoką śmiertelnością oraz ryzykiem trwałych powikłań neurologicznych.
Do możliwych następstw należą m.in.:
- udar mózgu,
- trwałe niedowłady kończyn,
- zaburzenia mowy,
- zaburzenia pamięci i funkcji poznawczych,
- padaczka pourazowa,
- trwała niepełnosprawność,
- śpiączka,
- zgon.
Nawet w przypadku przeżycia krwawienia wielu pacjentów wymaga długotrwałej rehabilitacji i specjalistycznej opieki.
Z punktu widzenia odpowiedzialności prawnej kluczowe jest ustalenie, czy wcześniejsze rozpoznanie i wdrożenie leczenia mogło zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia lub zwiększyć szanse pacjenta na przeżycie.
Jakie roszczenia przysługują pacjentowi i jego bliskim?
Roszczenia pacjenta
Jeżeli pacjent doznał pogorszenia stanu zdrowia wskutek opóźnionej diagnostyki, może dochodzić:
- odszkodowania – obejmującego zwrot kosztów leczenia, rehabilitacji, leków, opieki osób trzecich, dojazdów do placówek medycznych oraz utraconych dochodów (art. 444 § 1 k.c.);
- renty – jeżeli utracił zdolność do pracy zarobkowej albo zwiększyły się jego potrzeby, np. konieczna jest stała rehabilitacja lub opieka (art. 444 § 2 k.c.);
- zadośćuczynienia za krzywdę – czyli rekompensaty za ból, cierpienie fizyczne i psychiczne oraz trwałe ograniczenia życiowe (art. 445 § 1 k.c.);
- zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta – w szczególności prawa do świadczeń zgodnych z aktualną wiedzą medyczną (art. 4 ustawy o prawach pacjenta w zw. z art. 448 k.c.).
Roszczenia bliskich w razie śmierci pacjenta
Jeżeli opóźniona diagnostyka doprowadziła do zgonu, najbliższym przysługują roszczenia na podstawie art. 446 k.c., w tym:
- zadośćuczynienie za krzywdę po śmierci osoby bliskiej (§ 4),
- odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej (§ 3),
- renta alimentacyjna (§ 2).
Jak udowodnić błąd medyczny w przypadku nierozpoznania tętniaka?
W sprawach dotyczących nierozpoznania tętniaka kluczowe znaczenie ma analiza dokumentacji medycznej oraz opinii biegłych lekarzy.
Aby wykazać odpowiedzialność placówki medycznej, należy udowodnić trzy podstawowe elementy:
- Naruszenie standardów postępowania medycznego
Należy wykazać, że w danych okolicznościach – przy określonych objawach pacjenta – lekarz powinien był zlecić dalszą diagnostykę, np. badania obrazowe. - Powstanie szkody
Może ona polegać zarówno na pogorszeniu stanu zdrowia, jak i na konieczności długotrwałego leczenia, rehabilitacji lub utracie zdolności do pracy zarobkowej.
- Związek przyczynowy
Najczęściej analizuje się, czy wcześniejsze rozpoznanie tętniaka i wdrożenie leczenia mogło zapobiec powikłaniom lub zwiększyć szanse pacjenta na przeżycie.
Przykład z orzecznictwa – brak tomografii komputerowej przy podejrzeniu tętniaka mózgu
W praktyce sądowej wielokrotnie analizowano przypadki, w których opóźniona diagnostyka krwawienia śródczaszkowego prowadziła do poważnych następstw zdrowotnych. Jedną z takich spraw rozpoznawał Sąd Apelacyjny w Warszawie.
W wyroku z 15 marca 2023 r. (sygn. V ACa 580/22) sąd badał odpowiedzialność placówki medycznej za opóźnioną diagnostykę pacjenta zgłaszającego się na Szpitalny Oddział Ratunkowy z silnym bólem głowy, sztywnością karku oraz zasłabnięciem. Na SOR wykonano jedynie podstawowe badania laboratoryjne oraz badanie EKG, natomiast zaniechano wykonania tomografii komputerowej głowy i nie pozostawiono pacjenta na dalszej obserwacji, mimo utrzymujących się objawów. Pacjent został wypisany do domu.
W krótkim czasie jego stan gwałtownie się pogorszył. W innym szpitalu rozpoznano krwawienie podpajęczynówkowe z pękniętego tętniaka tętnicy łączącej przedniej, które wymagało pilnej interwencji neurochirurgicznej.
Biegli wskazali, że zgłaszane przez pacjenta objawy – w szczególności jednoczesne występowanie silnego bólu głowy i sztywności karku – powinny wzbudzić podejrzenie krwawienia śródczaszkowego i stanowiły wskazanie do pogłębionej diagnostyki obrazowej. Zaniechanie wykonania odpowiednich badań doprowadziło do opóźnienia leczenia.
Sąd uznał, że opóźnienie diagnostyczne pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym z rozmiarem szkody zdrowotnej pacjenta. W wyniku krwawienia doszło u niego do bardzo poważnych następstw neurologicznych, w tym trwałego uszczerbku na zdrowiu. Na rzecz poszkodowanego zasądzono 275 000 zł tytułem zadośćuczynienia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy brak rozpoznania tętniaka zawsze oznacza błąd medyczny?
Nie. O błędzie można mówić wtedy, gdy w świetle objawów pacjenta istniały wskazania do wykonania diagnostyki, a lekarz jej nie przeprowadził lub przeprowadził ją w sposób nieprawidłowy.
Czy można dochodzić roszczeń, jeśli tętniak mózgu został rozpoznany, ale zbyt późno?
Tak. Odpowiedzialność może wynikać również z opóźnionej diagnostyki, jeżeli zwłoka doprowadziła do pogorszenia stanu zdrowia lub zmniejszenia szans na przeżycie.
Jak długo można dochodzić roszczeń za błąd medyczny?
Co do zasady – 3 lata od momentu, gdy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej.
Profesjonalna pomoc prawna
Jeżeli u Ciebie lub bliskiej Ci osoby doszło do opóźnionego rozpoznania tętniaka mózgu lub istnieją wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonej diagnostyki, warto skonsultować się z kancelarią specjalizującą się w prawie medycznym.
Sprawy dotyczące błędów diagnostycznych wymagają szczegółowej analizy dokumentacji medycznej oraz oceny, czy postępowanie personelu było zgodne z aktualną wiedzą medyczną.
Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie prawne w sprawach o błąd medyczny:
- zabezpieczamy i analizujemy dokumentację medyczną,
- oceniamy, czy doszło do nieprawidłowości diagnostycznych lub terapeutycznych,
- wskazujemy możliwe roszczenia i drogę dochodzenia odszkodowania,
- przygotowujemy przedsądowe wezwania do zapłaty do szpitali i zgłaszamy szkody do ubezpieczycieli,
- reprezentujemy pacjentów w postępowaniach sądowych.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udziela pomocy w dochodzeniu roszczeń związanych z błędami medycznymi.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu: +48 726 003 505.
