Fizjoterapia jest dziś jednym z kluczowych elementów procesu leczenia i rehabilitacji. Pomaga pacjentom wrócić do sprawności po urazach, operacjach czy w przebiegu chorób przewlekłych.
Warto jednak pamiętać, że podobnie jak w innych zawodach medycznych, również w pracy fizjoterapeuty mogą wystąpić błędy, które prowadzą do pogorszenia stanu zdrowia pacjenta.
Powstaje wówczas pytanie: czy błąd fizjoterapeuty może być traktowany jak błąd medyczny i czy pacjent może dochodzić odszkodowania?
Odpowiedź brzmi: tak – w określonych sytuacjach jest to możliwe.
Czym jest błąd medyczny fizjoterapeuty?
Błąd medyczny fizjoterapeuty to działanie lub zaniechanie sprzeczne z aktualną wiedzą medyczną, standardami wykonywania zawodu albo zasadami należytej staranności, które prowadzi do szkody u pacjenta.
W praktyce może to dotyczyć np.:
- zastosowania niewłaściwej metody rehabilitacji,
- wykonania zabiegu mimo przeciwwskazań,
- nieprawidłowego przeprowadzenia terapii manualnej,
- braku reakcji na pogarszający się stan pacjenta.
W wielu przypadkach konsekwencje mogą być poważne – od nasilenia bólu, przez uszkodzenia tkanek, aż po trwałe pogorszenie sprawności.
Podstawa prawna odpowiedzialności fizjoterapeuty
Odpowiedzialność fizjoterapeuty może wynikać z kilku podstaw prawnych.
Najważniejsze znaczenie mają:
1. Kodeks cywilny
Zgodnie z art. 415 Kodeksu cywilnego:
„Kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”
Jeżeli więc fizjoterapeuta działa nieprawidłowo, a pacjent ponosi z tego powodu szkodę (np. pogorszenie zdrowia, dodatkowe leczenie, utratę dochodu), może powstać obowiązek zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia.
W niektórych przypadkach odpowiedzialność ponosi także placówka medyczna. Wynika to z art. 430 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:
„Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.”
Oznacza to, że szpital, klinika czy centrum rehabilitacji może odpowiadać za błąd fizjoterapeuty zatrudnionego w danej placówce.
2. Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty
Zasady wykonywania zawodu określa ustawa z 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty.
Zgodnie z art. 4 tej ustawy fizjoterapeuta wykonuje zawód polegający m.in. na:
- diagnozowaniu funkcjonalnym pacjenta,
- planowaniu i prowadzeniu fizjoterapii,
- monitorowaniu jej efektów.
Ustawa nakłada również obowiązek wykonywania zawodu zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz zasadami etyki zawodowej.
Naruszenie tych zasad może prowadzić nie tylko do odpowiedzialności cywilnej, ale także zawodowej przed organami samorządu fizjoterapeutów.
Najczęstsze błędy fizjoterapeutów
W praktyce sporów sądowych dotyczących rehabilitacji pojawiają się najczęściej następujące sytuacje:
1. Brak właściwej diagnostyki funkcjonalnej
Fizjoterapeuta powinien ocenić stan pacjenta przed rozpoczęciem terapii. Pominięcie tej fazy może prowadzić do zastosowania niewłaściwych technik rehabilitacji.
2. Zastosowanie zabiegu mimo przeciwwskazań
Niektóre zabiegi fizjoterapeutyczne są przeciwwskazane np. przy:
- świeżych urazach,
- stanach zapalnych,
- chorobach neurologicznych,
- niektórych chorobach kręgosłupa.
Ich wykonanie może pogorszyć stan zdrowia pacjenta.
3. Nieprawidłowe wykonanie terapii manualnej
Dotyczy to szczególnie zabiegów wykonywanych na kręgosłupie szyjnym lub lędźwiowym. Zbyt duża siła lub nieprawidłowa technika mogą prowadzić do poważnych urazów.
4. Brak reakcji na pogorszenie stanu pacjenta
Jeżeli podczas rehabilitacji pojawia się silny ból, zawroty głowy czy inne niepokojące objawy, fizjoterapeuta powinien przerwać terapię i skierować pacjenta do lekarza.
Wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 10 maja 2018 r., sygn. I C 962/15
Stan faktyczny sprawy
Powód dochodził odszkodowania oraz zadośćuczynienia za szkodę na zdrowiu, która – według jego twierdzeń – powstała w trakcie zabiegów rehabilitacyjnych wykonywanych przez fizjoterapeutę. Pacjent wskazywał, że podczas jednego z zabiegów doszło do urazu, który spowodował poważne pogorszenie jego stanu zdrowia oraz konieczność dalszego leczenia.
Pozwany podmiot prowadzący działalność rehabilitacyjną oraz jego ubezpieczyciel kwestionowali odpowiedzialność, podnosząc przede wszystkim, że pogorszenie stanu zdrowia powoda mogło wynikać z wcześniejszych schorzeń oraz zmian chorobowych istniejących już przed rozpoczęciem rehabilitacji.
Znaczenie opinii biegłego
W toku postępowania kluczowe znaczenie miała opinia biegłego z zakresu medycyny, który analizował m.in.:
- sposób przeprowadzenia zabiegów rehabilitacyjnych,
- prawidłowość zastosowanej metody terapii,
- stan zdrowia pacjenta przed rozpoczęciem rehabilitacji,
- możliwość powstania urazu w trakcie wykonywanych zabiegów.
Sąd podkreślił, że w sprawach dotyczących błędów medycznych, w tym błędów popełnionych podczas rehabilitacji, ustalenie prawidłowości postępowania personelu medycznego wymaga wiadomości specjalnych, dlatego zasadnicze znaczenie mają opinie biegłych.
Stanowisko sądu
Sąd wskazał, że odpowiedzialność za szkodę powstałą w trakcie rehabilitacji może powstać w sytuacji, gdy:
- zastosowana metoda terapii była nieprawidłowa,
- zabieg został wykonany w sposób niezgodny z aktualną wiedzą medyczną,
- nie uwzględniono przeciwwskazań wynikających ze stanu zdrowia pacjenta.
Jednocześnie podkreślono, że dla przypisania odpowiedzialności konieczne jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem fizjoterapeuty a powstałą szkodą.
Orzeczenie to dobrze pokazuje, że w sprawach dotyczących rehabilitacji sądy szczegółowo analizują zarówno stan zdrowia pacjenta przed rozpoczęciem terapii, jak i prawidłowość przeprowadzonych zabiegów, opierając się w dużej mierze na opinii biegłych z zakresu rehabilitacji medycznej.
Jak udowodnić błąd fizjoterapeuty?
W sprawach medycznych konieczne jest wykazanie trzech elementów:
- błędu lub zaniedbania fizjoterapeuty,
- szkody u pacjenta,
- związku przyczynowego między błędem a szkodą.
Kluczowe znaczenie mają dowody takie jak:
- dokumentacja medyczna,
- opinie biegłych,
- zeznania świadków,
- opinie prywatnych specjalistów.
Czy fizjoterapeuta zawsze odpowiada za pogorszenie zdrowia?
Nie każde pogorszenie stanu zdrowia oznacza błąd medyczny.
Rehabilitacja często wiąże się z bólem lub przejściowym pogorszeniem samopoczucia. Odpowiedzialność pojawia się dopiero wtedy, gdy:
- fizjoterapeuta działał niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną,
- naruszył standardy wykonywania zawodu,
- albo nie zachował wymaganej staranności.
FAQ – najczęstsze pytania pacjentów
Czy fizjoterapeuta może popełnić błąd medyczny?
Tak. Fizjoterapeuci należą do zawodów medycznych, dlatego ich działania podlegają takim samym zasadom odpowiedzialności jak działania lekarzy czy pielęgniarek.
Kto odpowiada za błąd fizjoterapeuty – on czy placówka?
W wielu przypadkach odpowiedzialność ponosi placówka medyczna, jeśli fizjoterapeuta był jej pracownikiem. Możliwe jest również dochodzenie roszczeń bezpośrednio od fizjoterapeuty.
Ile czasu jest na dochodzenie roszczeń?
Co do zasady roszczenia o naprawienie szkody przedawniają się po 3 latach od momentu, gdy pacjent dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, jednak nie później niż po 10 latach od zdarzenia.
Czy potrzebna jest opinia biegłego?
Tak. W praktyce bez opinii biegłego z zakresu medycyny lub fizjoterapii udowodnienie błędu jest bardzo trudne.
Czy można uzyskać odszkodowanie za pogorszenie stanu zdrowia po rehabilitacji?
Tak, jeżeli pogorszenie zdrowia jest skutkiem błędu fizjoterapeuty i można wykazać związek między jego działaniem a powstałą szkodą.
Podsumowanie
Błąd medyczny fizjoterapeuty, choć rzadziej omawiany niż błędy lekarskie, może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych. W takich sytuacjach pacjent ma prawo dochodzić odszkodowania, zadośćuczynienia lub renty.
W przypadku podejrzenia błędu warto możliwie szybko skonsultować sprawę z prawnikiem specjalizującym się w sprawach medycznych – często pozwala to zabezpieczyć dowody i właściwie ocenić szanse dochodzenia roszczeń.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udzieli pomocy w dochodzeniu Państwa praw.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem: 726 003 505.
