Uszkodzenie jelita cienkiego podczas zabiegu operacyjnego może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych.
U pacjenta może dojść do zapalenia otrzewnej, sepsy, konieczności ponownej operacji, resekcji jelita, wyłonienia stomii, długiej hospitalizacji, a nawet trwałego uszczerbku na zdrowiu.
Nie każde uszkodzenie jelita oznacza jednak błąd medyczny. W niektórych przypadkach może być ono powikłaniem wpisanym w ryzyko konkretnej procedury. Nie oznacza to jednak, że szpital zawsze jest zwolniony z odpowiedzialności.
Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy lekarze działali zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Ważne jest także to, czy powikłanie zostało rozpoznane na czas. W wielu sprawach problemem nie jest samo uszkodzenie jelita. Odpowiedzialność placówki wynika dopiero z opóźnionej diagnostyki albo zbyt późnego wdrożenia leczenia naprawczego.
Uszkodzenie jelita cienkiego podczas operacji – na czym polega?
Jelito cienkie może zostać uszkodzone podczas różnych zabiegów wykonywanych w obrębie jamy brzusznej lub miednicy. Do takiego zdarzenia może dojść m.in. podczas operacji chirurgicznych, ginekologicznych, urologicznych, onkologicznych albo laparoskopowych.
Ryzyko uszkodzenia jelita może wzrastać u pacjentów, którzy byli wcześniej operowani. Dotyczy to zwłaszcza osób ze zrostami pooperacyjnymi. Większe ryzyko może występować także przy stanach zapalnych, chorobach nowotworowych, endometriozie albo zabiegach przeprowadzanych w trudnych warunkach anatomicznych.
Uszkodzenie jelita może zostać rozpoznane już w czasie zabiegu. Wtedy lekarz powinien niezwłocznie podjąć odpowiednie działania. Może jednak zdarzyć się, że perforacja zostanie zauważona dopiero po operacji. W takiej sytuacji szczególne znaczenie ma prawidłowa obserwacja pacjenta.
Czy uszkodzenie jelita cienkiego zawsze jest błędem medycznym?
Nie. Sam fakt uszkodzenia jelita nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności szpitala lub lekarza.
W prawie medycznym trzeba odróżnić powikłanie od błędu medycznego.
Powikłanie to niepożądane następstwo leczenia. Może wystąpić nawet wtedy, gdy lekarz działa prawidłowo.
Błąd medyczny polega natomiast na postępowaniu niezgodnym z aktualną wiedzą medyczną, czy też zasadami staranności.
Uszkodzenie jelita cienkiego może być uznane za błąd medyczny, jeżeli doszło np. do:
- nieprawidłowej techniki operacyjnej,
- nieuzasadnionego wyboru metody zabiegu,
- braku należytej ostrożności podczas operacji,
- nierozpoznania uszkodzenia, mimo widocznych objawów,
- zbyt późnego wykonania badań diagnostycznych,
- opóźnienia reoperacji,
- zlekceważenia pogarszającego się stanu pacjenta,
- braku prawidłowej obserwacji pooperacyjnej.
W praktyce bardzo często odpowiedzialność szpitala dotyczy właśnie etapu pooperacyjnego.
Pacjent zgłasza ból, gorączkę lub pogorszenie stanu zdrowia. Wyniki badań są niepokojące. Mimo to personel przez wiele godzin nie podejmuje właściwych działań.
Taka zwłoka może mieć bardzo poważne skutki.
Objawy uszkodzenia jelita cienkiego po zabiegu
Uszkodzenie jelita cienkiego może dawać objawy bezpośrednio po operacji. Czasem pojawiają się one po kilku lub kilkunastu godzinach. Zdarza się również, że stan pacjenta pogarsza się stopniowo.
Do objawów, które powinny zwrócić uwagę personelu medycznego, należą przede wszystkim:
- silny ból brzucha,
- narastający ból po operacji,
- gorączka,
- dreszcze,
- nudności i wymioty,
- wzdęcie brzucha,
- zatrzymanie gazów i stolca,
- tachykardia,
- spadek ciśnienia,
- pogorszenie stanu ogólnego,
- objawy zapalenia otrzewnej,
- wysokie parametry zapalne,
- treść jelitowa w drenie.
Takie objawy wymagają pilnej oceny lekarskiej. W zależności od sytuacji konieczne może być wykonanie badań laboratoryjnych, tomografii komputerowej, konsultacji chirurgicznej albo pilnej operacji.
Zwłoka może prowadzić do zapalenia otrzewnej i sepsy. To stany bezpośrednio zagrażające życiu pacjenta.
Opóźnione rozpoznanie uszkodzenia jelita a odpowiedzialność szpitala
W sprawach o błąd medyczny bardzo ważna jest chronologia zdarzeń. Liczy się nie tylko to, co wydarzyło się podczas operacji. Istotne jest także to, co działo się po zabiegu.
Sąd będzie badał m.in.:
- kiedy zakończono zabieg,
- kiedy pojawiły się pierwsze objawy,
- jakie dolegliwości zgłaszał pacjent,
- kiedy zbadał go lekarz,
- jakie badania wykonano,
- kiedy zlecono konsultację chirurgiczną,
- kiedy podjęto decyzję o reoperacji,
- kiedy faktycznie przeprowadzono operację naprawczą.
W tego typu sprawach kilka godzin może mieć ogromne znaczenie. Im dłużej treść jelitowa przedostaje się do jamy otrzewnej, tym większe ryzyko ciężkich powikłań.
Dlatego opóźnienie diagnostyki lub leczenia może stanowić samodzielną podstawę odpowiedzialności. Nawet wtedy, gdy samo uszkodzenie jelita było powikłaniem.
Podstawy prawne odpowiedzialności za błąd medyczny
Odpowiedzialność za uszkodzenie jelita cienkiego podczas zabiegu może opierać się na przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Podstawowe znaczenie ma art. 415 k.c. Zgodnie z tym przepisem osoba, która z własnej winy wyrządziła drugiemu szkodę, ma obowiązek ją naprawić.
W sprawach przeciwko szpitalom często stosuje się także art. 430 k.c. Przepis ten dotyczy odpowiedzialności podmiotu za osoby, którym powierza wykonanie określonych czynności. W praktyce oznacza to, że pacjent może kierować roszczenia wobec szpitala, a nie tylko wobec konkretnego lekarza.
Jeżeli doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zastosowanie mają również art. 444 i 445 k.c.
Na podstawie art. 444 k.c. pacjent może żądać odszkodowania. Obejmuje ono m.in. koszty leczenia, rehabilitacji, leków, opieki, dojazdów i utraconych dochodów.
Na podstawie art. 445 k.c. pacjent może żądać zadośćuczynienia za krzywdę. Chodzi o cierpienie psychiczne, ból, stres, lęk, ograniczenia życiowe oraz pogorszenie jakości życia.
Znaczenie ma również ustawa o prawach pacjenta. Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną wraz z należytą starannością. Ma także prawo do informacji o stanie zdrowia, metodach leczenia, ryzyku oraz możliwych następstwach zabiegu.
Świadoma zgoda pacjenta a uszkodzenie jelita
W sprawach dotyczących uszkodzenia jelita szpitale często wskazują, że pacjent podpisał zgodę na zabieg. Taki argument nie zawsze jest wystarczający.
Zgoda pacjenta musi być świadoma. Oznacza to, że pacjent powinien otrzymać zrozumiałe informacje o zabiegu, jego celu, możliwych metodach leczenia oraz ryzyku powikłań.
Samo podpisanie formularza nie przesądza jeszcze, że pacjent został prawidłowo poinformowany. Znaczenie ma treść rozmowy z lekarzem oraz zakres przekazanych informacji.
Co ważne, zgoda na zabieg nie oznacza zgody na błąd medyczny. Pacjent może zaakceptować typowe ryzyko operacji.
Nie akceptuje jednak niestarannego leczenia, opóźnionej diagnostyki albo zaniechania właściwych działań po wystąpieniu powikłania.
Dlatego nawet podpisana zgoda nie wyklucza dochodzenia roszczeń.
Jakie roszczenia przysługują pacjentowi?
Pacjent, u którego doszło do uszkodzenia jelita cienkiego, może dochodzić kilku rodzajów roszczeń.
Najczęściej są to:
- zadośćuczynienie za krzywdę,
- odszkodowanie za koszty leczenia,
- zwrot utraconych zarobków,
- renta z tytułu zwiększonych potrzeb,
- renta z tytułu utraty zdolności do pracy,
- ustalenie odpowiedzialności szpitala na przyszłość.
Zadośćuczynienie obejmuje cierpienie fizyczne i psychiczne. Sąd bierze pod uwagę m.in. ból, liczbę operacji, długość hospitalizacji, powikłania, stres, blizny, konieczność wyłonienia stomii oraz trwałe ograniczenia.
Odszkodowanie obejmuje konkretne koszty. Mogą to być wydatki na leczenie, konsultacje, badania, rehabilitację, leki, opatrunki, sprzęt medyczny, dojazdy do placówek oraz pomoc osób trzecich.
Renta może być zasadna, jeżeli pacjent wymaga stałej opieki albo nie może wrócić do pracy. Dotyczy to zwłaszcza ciężkich powikłań, które trwale wpływają na codzienne funkcjonowanie.
Dokumentacja medyczna w sprawie o uszkodzenie jelita
Dokumentacja medyczna ma kluczowe znaczenie. To na jej podstawie można odtworzyć przebieg leczenia.
W sprawach dotyczących uszkodzenia jelita cienkiego szczególnie ważne są:
- opis operacji,
- formularz zgody na zabieg,
- historia choroby,
- karta znieczulenia,
- raporty pielęgniarskie,
- karty obserwacji,
- wyniki badań laboratoryjnych,
- wyniki badań obrazowych,
- konsultacje chirurgiczne,
- dokumentacja reoperacji,
- karty informacyjne leczenia szpitalnego,
- dokumentacja dalszego leczenia.
Warto wystąpić o pełną dokumentację medyczną. Sama karta informacyjna ze szpitala zwykle nie wystarcza.
Znaczenie mają także godziny wpisów. W takich sprawach trzeba ustalić, kiedy pojawiły się objawy i kiedy personel na nie zareagował.
Braki w dokumentacji mogą działać na niekorzyść placówki medycznej. Szpital powinien dokumentować stan pacjenta, zgłaszane dolegliwości oraz podejmowane decyzje.
Orzecznictwo
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I ACa 34/15
Sprawa dotyczyła pacjenta, u którego podczas zabiegu prostatektomii doszło do uszkodzenia jelita cienkiego. Uszkodzenia nie rozpoznano w trakcie operacji. Po zabiegu w drenie pojawiła się treść jelitowa. Był to objaw wskazujący na perforację przewodu pokarmowego. Mimo tego pacjenta nie zoperowano od razu. Przez pewien czas przyjęto postawę wyczekującą.
Sąd Apelacyjny podkreślił ważne rozróżnienie. Samo uszkodzenie jelita cienkiego może być powikłaniem zabiegu. Nie zawsze oznacza błąd medyczny.
Odpowiedzialność szpitala może jednak wynikać z późniejszego postępowania personelu. W tej sprawie po pojawieniu się treści jelitowej w drenie należało niezwłocznie przeprowadzić operację. Zwłoka naruszała wymagany standard staranności.
Opóźnienie pogorszyło stan pacjenta. Doprowadziło do zapalenia otrzewnej i konieczności kolejnych operacji. Pacjent miał wyłonioną stomię, cierpiał z powodu zrostów, przepuklin pooperacyjnych, bólów brzucha oraz trwałych zaburzeń w codziennym funkcjonowaniu.
Sąd zwrócił też uwagę na lakoniczną dokumentację medyczną.
Nie wyjaśniała ona, dlaczego po pojawieniu się treści jelitowej w drenie nie podjęto natychmiastowej interwencji. Braki w dokumentacji utrudniły szpitalowi wykazanie, że zwłoka miała medyczne uzasadnienie.
Ostatecznie Sąd Apelacyjny podwyższył zadośćuczynienie do 200.000 zł.
Orzeczenie pokazuje, że nawet jeśli samo uszkodzenie jelita jest powikłaniem, szpital może odpowiadać za zbyt późne rozpoznanie i leczenie perforacji.
Jak udowodnić błąd medyczny?
W sprawach o uszkodzenie jelita cienkiego trzeba wykazać trzy elementy.
Po pierwsze, należy wykazać nieprawidłowe działanie lub zaniechanie personelu medycznego.
Po drugie, trzeba wykazać szkodę. Może nią być uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, koszty leczenia, utrata dochodów albo trwały uszczerbek.
Po trzecie, konieczne jest wykazanie związku przyczynowego. Trzeba więc pokazać, że szkoda wynika z błędu, zaniechania lub opóźnienia po stronie placówki medycznej.
W takich sprawach ogromne znaczenie ma opinia biegłego. Biegły ocenia, czy leczenie było zgodne z aktualną wiedzą medyczną. Analizuje także, czy wcześniejsza reakcja mogła ograniczyć skutki powikłania.
Pacjent powinien przygotować dokładną chronologię zdarzeń.
Warto spisać, kiedy pojawiły się objawy, co zgłaszano personelowi i jakie działania podejmowano.
Co powinien zrobić pacjent po podejrzeniu błędu medycznego?
Pacjent lub jego rodzina powinni w pierwszej kolejności zabezpieczyć dokumentację medyczną. Warto złożyć pisemny wniosek o wydanie pełnej dokumentacji.
Następnie należy uporządkować przebieg leczenia. Pomocne jest przygotowanie osi czasu. Trzeba uwzględnić daty i godziny najważniejszych zdarzeń.
Warto także zachować:
- wyniki badań,
- zdjęcia blizn,
- faktury za leczenie,
- rachunki za leki,
- zaświadczenia o niezdolności do pracy,
- dokumenty dotyczące utraconych dochodów,
- potwierdzenia kosztów opieki,
- korespondencję ze szpitalem lub ubezpieczycielem.
W dalszej kolejności warto przeanalizować sprawę pod kątem medycznym i prawnym. Nie każda komplikacja będzie błędem. Jednak opóźniona reakcja na objawy może stanowić podstawę roszczeń.
Uszkodzenie jelita cienkiego a zadośćuczynienie
Wysokość zadośćuczynienia zależy od skutków zdarzenia. Sąd bierze pod uwagę całokształt sytuacji pacjenta.
Znaczenie mają m.in.:
- natężenie bólu,
- czas trwania leczenia,
- liczba operacji,
- długość hospitalizacji,
- konieczność wyłonienia stomii,
- trwały uszczerbek na zdrowiu,
- blizny i oszpecenie,
- ograniczenia w życiu codziennym,
- utrata samodzielności,
- wpływ zdarzenia na psychikę pacjenta,
- rokowania na przyszłość.
Nie istnieje jedna stała kwota zadośćuczynienia za uszkodzenie jelita. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Inaczej będzie oceniana sytuacja pacjenta, który po kilku dniach wrócił do zdrowia. Inaczej sprawa osoby, która przeszła kilka operacji, miała stomię i utraciła zdolność do pracy.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy uszkodzenie jelita cienkiego podczas operacji zawsze oznacza błąd medyczny?
Nie. Może być powikłaniem. Błąd medyczny można rozważać wtedy, gdy doszło do nieprawidłowego wykonania zabiegu, opóźnionej diagnostyki albo zbyt późnego leczenia powikłania.
Czy można dochodzić odszkodowania, jeśli pacjent podpisał zgodę na zabieg?
Tak. Zgoda na zabieg nie oznacza zgody na niestaranne leczenie. Pacjent może dochodzić roszczeń, jeżeli leczenie było nieprawidłowe albo powikłanie rozpoznano zbyt późno.
Jakie objawy mogą wskazywać na uszkodzenie jelita po operacji?
Niepokojące są silny ból brzucha, gorączka, wymioty, wzdęcie, pogorszenie stanu ogólnego, wysokie parametry zapalne oraz treść jelitowa w drenie.
Czy opóźnienie reoperacji może być błędem medycznym?
Tak. Jeżeli objawy wskazywały na perforację jelita, lekarze powinni działać szybko. Zbyt późna operacja naprawcza może zwiększyć rozmiar szkody.
Podsumowanie
Uszkodzenie jelita cienkiego podczas zabiegu nie zawsze oznacza błąd medyczny. Może być powikłaniem związanym z ryzykiem operacji. Nie oznacza to jednak, że pacjent jest pozbawiony ochrony prawnej.
Odpowiedzialność szpitala może powstać wtedy, gdy zabieg wykonano nieprawidłowo. Może wynikać także z opóźnionego rozpoznania powikłania. Szczególnie istotna jest reakcja personelu po operacji.
Jeżeli pacjent zgłasza silny ból, gorączkę lub pogorszenie stanu zdrowia, personel powinien działać bez zwłoki. Zaniechanie diagnostyki albo opóźnienie reoperacji może prowadzić do poważnych konsekwencji.
W sprawach tego typu kluczowa jest dokumentacja medyczna. Warto dokładnie przeanalizować przebieg leczenia, objawy oraz czas reakcji personelu. To właśnie te elementy często decydują o odpowiedzialności szpitala za błąd medyczny.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udzieli pomocy w dochodzeniu Państwa praw w zakresie błędów medycznych.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem: 726 003 505.
