Złamanie żuchwy podczas usuwania ósemki – kiedy można mówić o błędzie medycznym?
Złamanie żuchwy podczas usuwania ósemki jest poważnym powikłaniem, do którego może dojść podczas ekstrakcji zęba mądrości, szczególnie w przypadku zębów zatrzymanych lub niekorzystnie położonych. Sam fakt wystąpienia złamania nie oznacza jednak automatycznie, że doszło do błędu medycznego. W określonych okolicznościach może być ono rzadkim, ale znanym powikłaniem prawidłowo przeprowadzonego zabiegu.
Nie oznacza to jednak, że wystąpienie powikłania zawsze wyklucza odpowiedzialność lekarza. Jeżeli złamanie żuchwy było następstwem nieprawidłowej diagnostyki, niewłaściwej kwalifikacji do zabiegu, błędnej techniki jego wykonania albo nieprawidłowego postępowania po wystąpieniu urazu, pacjent może dochodzić roszczeń. Odrębną kwestią jest także prawidłowe poinformowanie pacjenta o istotnych ryzykach związanych z zabiegiem.
Złamanie żuchwy przy usuwaniu ósemki – powikłanie czy błąd lekarza?
Usunięcie zatrzymanej lub nieprawidłowo położonej ósemki może wymagać nacięcia dziąsła, usunięcia fragmentu kości, podziału zęba na części albo zastosowania odpowiedniej siły podczas jego ekstrakcji. W określonych warunkach może dojść do złamania kości żuchwy. Ryzyko może być większe między innymi przy głęboko zatrzymanych zębach, niekorzystnym ułożeniu korzeni czy osłabieniu struktury kości.
Samo wystąpienie złamania nie przesądza więc o nieprawidłowym postępowaniu lekarza. W sprawie należy ustalić, czy zabieg został prawidłowo zaplanowany, czy lekarz właściwie ocenił jego trudność i ryzyko, czy przeprowadzono potrzebną diagnostykę oraz czy zastosowana technika odpowiadała warunkom anatomicznym i aktualnej wiedzy medycznej.
Znaczenie może mieć również sposób postępowania po wystąpieniu komplikacji. Jeżeli podczas zabiegu doszło do urazu, lekarz powinien odpowiednio ocenić stan pacjenta i podjąć działania adekwatne do rozpoznanej sytuacji.
W praktyce ocena prawidłowości postępowania stomatologa wymaga analizy całej dokumentacji medycznej. W sprawach, w których sporna jest technika wykonania zabiegu, często konieczne jest również skorzystanie z opinii biegłego.
Kiedy złamanie żuchwy przy usuwaniu ósemki może być błędem medycznym?
Odpowiedzialność lekarza może być rozważana wtedy, gdy złamanie żuchwy pozostaje w związku z nieprawidłowym postępowaniem. Może chodzić między innymi o:
- niewłaściwą ocenę stopnia trudności zabiegu,
- niewystarczającą diagnostykę przed ekstrakcją,
- nieprawidłową kwalifikację do zabiegu,
- zastosowanie niewłaściwej techniki ekstrakcji,
- nieuzasadnione użycie nadmiernej siły,
- nieprawidłową reakcję na trudności pojawiające się podczas zabiegu,
- opóźnione rozpoznanie złamania po zabiegu,
- niewłaściwe postępowanie po wystąpieniu urazu.
Nie każda z tych okoliczności będzie jednak automatycznie oznaczała błąd medyczny. Ocena wymaga odniesienia konkretnego sposobu postępowania do zasad aktualnej wiedzy medycznej oraz okoliczności danego przypadku.
W sprawie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie istotne będzie również wykazanie związku pomiędzy nieprawidłowym postępowaniem a szkodą lub krzywdą pacjenta.
Brak informacji o ryzyku złamania żuchwy również może mieć znaczenie
Odpowiedzialność lekarza może być związana nie tylko z samym sposobem wykonania zabiegu. Znaczenie może mieć także to, czy pacjent przed podjęciem decyzji o leczeniu otrzymał odpowiednią informację o proponowanej metodzie, jej możliwych następstwach i ryzykach.
Zgodnie z art. 9 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo do przystępnej informacji między innymi o proponowanych i możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych oraz o dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania. Podobny obowiązek informacyjny wynika z art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
W przypadku usuwania ósemki znaczenie może mieć zatem nie tylko to, czy lekarz prawidłowo wykonał zabieg, ale również to, czy pacjent został poinformowany o istotnych ryzykach związanych z konkretną ekstrakcją.
Złamanie żuchwy jako powikłanie – wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach
Dobrym przykładem jest wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 6 czerwca 2013 r., sygn. II C 341/11. W sprawie tej podczas usuwania zatrzymanych zębów mądrości doszło do złamania żuchwy.
Z opinii biegłej wynikało, że złamanie miało charakter powikłania, a nie błędu lekarskiego. Sąd nie uznał więc, że samo wystąpienie złamania uzasadnia odpowiedzialność za szkodę wynikającą z tego urazu. Jednocześnie ustalił, że pacjentka nie została właściwie poinformowana o ryzyku złamania żuchwy i z tego powodu zasądził na jej rzecz 10 000 zł zadośćuczynienia za naruszenie jej praw jako pacjenta.
Od wyroku tego zostały wniesione apelacje obu stron. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 5 lutego 2014 r., sygn. V ACa 683/13, oddalił obie apelacje.
To orzeczenie dobrze pokazuje różnicę pomiędzy trzema kwestiami, które w praktyce mogą być ze sobą mylone: samym powikłaniem, błędem medycznym oraz naruszeniem prawa pacjenta do informacji.
Złamanie żuchwy podczas ekstrakcji ósemki – znaczenie prawidłowej diagnostyki
Przed wykonaniem trudniejszej ekstrakcji lekarz powinien prawidłowo ocenić warunki anatomiczne i stopień trudności zabiegu. W zależności od konkretnego przypadku znaczenie mogą mieć badania obrazowe pozwalające ocenić położenie zęba, jego korzeni oraz relację do struktur anatomicznych.
Nie oznacza to, że w każdym przypadku konieczne jest wykonanie takiego samego zestawu badań. Ocena prawidłowości diagnostyki zawsze zależy od konkretnej sytuacji klinicznej.
W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności lekarza znaczenie może mieć zatem dokumentacja potwierdzająca sposób kwalifikacji pacjenta do zabiegu oraz wykonane przed nim badania.
Co dzieje się, gdy złamanie żuchwy zostanie rozpoznane dopiero po zabiegu?
Istotne znaczenie może mieć także postępowanie po ekstrakcji.
Jeżeli po usunięciu ósemki występują objawy mogące wskazywać na poważne powikłanie, lekarz powinien właściwie ocenić stan pacjenta. W zależności od sytuacji może być konieczne wykonanie odpowiednich badań, postawienie rozpoznania oraz skierowanie pacjenta do dalszego leczenia specjalistycznego.
Opóźnienie rozpoznania złamania może prowadzić do dodatkowych następstw zdrowotnych. Dlatego w ocenie odpowiedzialności lekarza analizuje się nie tylko moment powstania urazu, ale również dalszy przebieg leczenia.
Dobrym przykładem jest sprawa rozpoznana przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, sygn. VI ACa 1105/14. Pacjentowi podczas usuwania dolnej ósemki doszło do jatrogennego złamania żuchwy. Zabieg wykonano bez wcześniejszej kontroli RTG i bez poinformowania pacjenta o możliwych następstwach i powikłaniach. Po zabiegu wystąpiły między innymi ból, obrzęk, zaburzenia czucia i szczękościsk. Złamanie zostało rozpoznane dopiero po kolejnych wizytach, a pacjent ostatecznie wymagał leczenia specjalistycznego, w tym operacyjnego.
Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz pacjenta 30 000 zł zadośćuczynienia, a Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2015 r. oddalił apelację pozwanego ubezpieczyciela.
Orzeczenie pokazuje znaczenie całościowej oceny postępowania lekarza – od diagnostyki i kwalifikacji do zabiegu, przez jego wykonanie, aż po reakcję na pojawienie się objawów wskazujących na możliwe powikłanie.
Jakie przepisy mają znaczenie w sprawie złamania żuchwy?
W sprawach dotyczących szkody powstałej podczas leczenia znaczenie mogą mieć zarówno przepisy dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej, jak i przepisy regulujące prawa pacjenta.
Podstawowe znaczenie mogą mieć między innymi:
- art. 415 k.c. – dotyczący odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy,
- art. 444 k.c. – dotyczący naprawienia szkody w przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia,
- art. 445 k.c. – dotyczący zadośćuczynienia za krzywdę,
- art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – dotyczący prawa do świadczeń udzielanych z należytą starannością,
- art. 9 tej ustawy – dotyczący prawa pacjenta do informacji,
- art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty – dotyczący obowiązku informacyjnego lekarza.
Dobór podstawy prawnej zależy od konkretnego stanu faktycznego. Inaczej może wyglądać sprawa, w której zarzut dotyczy błędnej techniki zabiegu, a inaczej sytuacja, w której sam zabieg został wykonany prawidłowo, ale pacjent nie został odpowiednio poinformowany o ryzyku.
Jakie odszkodowanie można uzyskać po złamaniu żuchwy?
Jeżeli zostanie wykazane, że za powstanie szkody odpowiada lekarz lub podmiot leczniczy, pacjent może dochodzić odpowiednich roszczeń.
Jednym z nich jest odszkodowanie obejmujące szkodę majątkową. Zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Mogą to być między innymi wydatki na konsultacje specjalistyczne, diagnostykę, leczenie chirurgiczne, leki, rehabilitację, dojazdy czy uzasadnioną opiekę.
W określonych przypadkach znaczenie może mieć również utrata lub ograniczenie zdolności do pracy oraz zwiększenie potrzeb poszkodowanego. W takich sytuacjach może pojawić się także roszczenie o rentę na zasadach określonych w art. 444 § 2 k.c.
Odrębnym roszczeniem jest zadośćuczynienie za krzywdę. Na podstawie art. 445 § 1 k.c. sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę pieniężną za doznaną krzywdę.
Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia znaczenie mogą mieć między innymi:
- natężenie i czas trwania bólu,
- konieczność hospitalizacji,
- konieczność przeprowadzenia kolejnych zabiegów,
- trudności w jedzeniu i mówieniu,
- zaburzenia czucia,
- trwałość następstw urazu,
- ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu,
- wpływ urazu na życie osobiste i zawodowe,
- cierpienia psychiczne.
W sprawach dotyczących złamania żuchwy istotne mogą być również takie następstwa jak konieczność stosowania diety płynnej lub miękkiej, unieruchomienie żuchwy, kolejne zabiegi czy długotrwałe leczenie.
Kto może odpowiadać za złamanie żuchwy – lekarz czy podmiot leczniczy?
W sprawie nie zawsze chodzi wyłącznie o odpowiedzialność samego lekarza.
W zależności od okoliczności odpowiedzialność może być związana również z działalnością podmiotu leczniczego, w którym udzielono świadczenia. Dlatego przed skierowaniem roszczeń konieczne jest ustalenie, kto faktycznie udzielał świadczenia, na jakiej podstawie oraz jaki podmiot ponosi odpowiedzialność za sposób organizacji i wykonywania leczenia.
Ma to znaczenie także z punktu widzenia dokumentacji i ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
Jakie dokumenty mogą być potrzebne w sprawie o złamanie żuchwy?
Jeżeli podczas usuwania ósemki doszło do złamania żuchwy, warto możliwie szybko zgromadzić pełną dokumentację dotyczącą leczenia.
Szczególne znaczenie mogą mieć:
- zdjęcia RTG wykonane przed i po zabiegu,
- tomografia komputerowa,
- karta zabiegu,
- dokumentacja stomatologiczna,
- dokumentacja dotycząca kwalifikacji do ekstrakcji,
- formularz zgody na zabieg,
- informacje przekazane pacjentowi przed zabiegiem,
- dokumentacja z leczenia po złamaniu,
- dokumentacja z leczenia chirurgicznego,
- skierowania i konsultacje specjalistyczne,
- dokumentacja dotycząca zgłaszanych po zabiegu dolegliwości,
- rachunki i faktury za leczenie, leki, rehabilitację i dojazdy,
- zwolnienia lekarskie oraz dokumenty dotyczące niezdolności do pracy.
Warto zachować również korespondencję z placówką medyczną, jeżeli dotyczy ona przebiegu leczenia lub zgłaszanych komplikacji.
Czy konieczna jest opinia biegłego?
W sprawach dotyczących prawidłowości wykonania zabiegu stomatologicznego opinia biegłego często ma bardzo duże znaczenie.
Biegły może oceniać między innymi:
- czy pacjent został prawidłowo zakwalifikowany do zabiegu,
- czy wykonano odpowiednią diagnostykę,
- czy zastosowana technika była prawidłowa,
- czy sposób postępowania odpowiadał warunkom anatomicznym,
- czy złamanie było możliwym powikłaniem prawidłowo wykonanego zabiegu,
- czy lekarz prawidłowo zareagował na powstałe komplikacje,
- czy opóźnienie w rozpoznaniu urazu miało wpływ na dalszy stan zdrowia.
Ocena prawidłowości postępowania medycznego może wymagać wiadomości specjalnych, dlatego w procesie sądowym opinia biegłego może mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Czy podpisanie zgody na usunięcie ósemki wyklucza dochodzenie roszczeń?
Nie.
Podpisanie formularza zgody nie oznacza automatycznie, że pacjent zaakceptował każde możliwe działanie lekarza ani że zrezygnował z dochodzenia roszczeń.
Znaczenie ma przede wszystkim to, czy pacjent przed zabiegiem otrzymał odpowiednią informację, czy była ona zrozumiała oraz czy obejmowała istotne, możliwe do przewidzenia następstwa i ryzyka konkretnego zabiegu.
Podpisanie formularza zgody może być jednym z dowodów w sprawie, ale nie zawsze pozwala ustalić, jakie informacje rzeczywiście zostały przekazane pacjentowi.
Jak długo można dochodzić odszkodowania za błąd lekarza?
Termin przedawnienia zależy od podstawy prawnej roszczenia i okoliczności konkretnej sprawy.
W przypadku roszczeń z tytułu czynu niedozwolonego zastosowanie może mieć art. 442¹ k.c. Zgodnie z § 1 tego przepisu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym co do zasady przedawnia się po upływie trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W przypadku szkody na osobie ustawodawca przewidział dodatkową regulację – przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia uzyskania wskazanej wiedzy.
W konkretnej sprawie trzeba jednak ustalić właściwą podstawę prawną oraz moment rozpoczęcia biegu terminu. Z tego powodu nie warto odkładać analizy roszczeń, nawet jeżeli od zabiegu upłynęło już kilka lat.
Co zrobić po złamaniu żuchwy podczas usuwania ósemki?
Jeżeli podczas usuwania ósemki doszło do złamania żuchwy, w pierwszej kolejności należy zadbać o właściwe leczenie i uzyskanie pełnej dokumentacji medycznej.
Następnie warto ustalić:
- jakie badania wykonano przed zabiegiem;
- jak wyglądało położenie zęba i jego korzeni;
- w jaki sposób lekarz zakwalifikował pacjenta do ekstrakcji;
- jak przebiegał sam zabieg;
- czy pacjent został poinformowany o istotnych ryzykach;
- kiedy rozpoznano złamanie;
- jakie działania podjęto po wystąpieniu urazu;
- jakie są obecnie następstwa złamania.
Dopiero analiza tych okoliczności pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy doszło do błędu medycznego, czy też do powikłania, którego wystąpienie nie było następstwem nieprawidłowego postępowania.
Złamanie żuchwy po ekstrakcji ósemki – pomoc prawna
Złamanie żuchwy podczas usuwania ósemki nie przesądza samo w sobie o odpowiedzialności lekarza. Również określenie zdarzenia jako „powikłania” nie oznacza automatycznie, że pacjent nie ma żadnych roszczeń.
W konkretnej sprawie trzeba odrębnie ocenić prawidłowość diagnostyki i kwalifikacji do zabiegu, sposób jego wykonania, reakcję na wystąpienie urazu oraz zakres informacji przekazanych pacjentowi przed leczeniem.
Jeżeli po ekstrakcji ósemki doszło do złamania żuchwy, warto najpierw przeanalizować dokumentację medyczną i przebieg leczenia. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia albo roszczeń związanych z naruszeniem praw pacjenta.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusza Zycha zajmuje się sprawami dotyczącymi błędów medycznych i naruszenia praw pacjenta. W ramach analizy sprawy może zostać oceniona dokumentacja medyczna, przebieg leczenia oraz możliwość dochodzenia odpowiednich roszczeń.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem +48 726 003 505.
FAQ – złamanie żuchwy podczas usuwania ósemki
Czy złamanie żuchwy podczas usuwania ósemki zawsze oznacza błąd medyczny?
Nie. Złamanie żuchwy może być powikłaniem ekstrakcji, szczególnie w przypadku trudnych lub zatrzymanych ósemek. Odpowiedzialność lekarza może powstać wtedy, gdy uraz był następstwem nieprawidłowej diagnostyki, kwalifikacji do zabiegu, jego wykonania albo niewłaściwego postępowania po wystąpieniu komplikacji.
Czy można otrzymać odszkodowanie za złamanie żuchwy po usunięciu ósemki?
Tak, jeżeli zostanie wykazane, że za powstanie szkody odpowiada lekarz lub podmiot leczniczy. Odszkodowanie może obejmować uzasadnione koszty leczenia, rehabilitacji, leków, konsultacji, dojazdów czy opieki. W określonych przypadkach możliwe jest również dochodzenie renty.
Czy można otrzymać zadośćuczynienie za złamanie żuchwy?
Tak. Zadośćuczynienie dotyczy krzywdy, czyli niemajątkowych następstw urazu. Przy jego ustalaniu znaczenie mogą mieć między innymi ból, cierpienie, hospitalizacja, operacje, zaburzenia czucia, trudności w jedzeniu i mówieniu oraz trwałość następstw urazu.
Co zrobić, jeśli lekarz nie poinformował mnie o ryzyku złamania żuchwy?
Brak właściwej informacji o istotnym ryzyku zabiegu może oznaczać naruszenie prawa pacjenta do informacji. Nie oznacza to jednak automatycznie, że lekarz odpowiada za samo złamanie. Możliwe jest natomiast dochodzenie roszczeń związanych z naruszeniem praw pacjenta, jeżeli zostaną spełnione odpowiednie przesłanki.
Czy dentysta odpowiada za złamanie żuchwy, jeśli poinformował mnie o ryzyku?
Samo poinformowanie pacjenta o ryzyku nie wyłącza odpowiedzialności za nieprawidłowo przeprowadzony zabieg. Jeżeli złamanie było następstwem błędnej techniki, niewłaściwej diagnostyki lub innego nieprawidłowego postępowania, zgoda pacjenta na ryzyko nie oznacza automatycznej akceptacji błędu medycznego.
Czy podpisanie zgody na usunięcie ósemki wyklucza dochodzenie roszczeń?
Nie. Formularz zgody jest tylko jednym z elementów oceny prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego. Znaczenie ma zakres informacji rzeczywiście przekazanych pacjentowi oraz sposób przeprowadzenia zabiegu.
Czy złamanie żuchwy może być rozpoznane dopiero po usunięciu ósemki?
Tak. Jeżeli po zabiegu występują objawy wskazujące na możliwość poważnego powikłania, konieczna może być dalsza diagnostyka. W przypadku opóźnienia rozpoznania należy ocenić, czy lekarz prawidłowo zareagował na zgłaszane przez pacjenta objawy i czy opóźnienie miało wpływ na dalszy przebieg leczenia.
Jakie dokumenty mogą być potrzebne w sprawie o złamanie żuchwy?
Przede wszystkim warto zgromadzić dokumentację stomatologiczną i medyczną, zdjęcia RTG, tomografię komputerową, kartę zabiegu, dokumentację dotyczącą kwalifikacji do ekstrakcji, formularz zgody, dokumentację późniejszego leczenia oraz rachunki i faktury związane z leczeniem i rehabilitacją.
Czy konieczna jest opinia biegłego?
W sprawach dotyczących prawidłowości wykonania zabiegu stomatologicznego opinia biegłego często ma bardzo duże znaczenie. Biegły może ocenić między innymi prawidłowość diagnostyki, kwalifikacji, techniki zabiegu i postępowania po wystąpieniu złamania.
Czy można dochodzić roszczeń, jeżeli od zabiegu minęło kilka lat?
Może to być możliwe, ale konieczne jest ustalenie właściwego terminu przedawnienia oraz momentu rozpoczęcia jego biegu. Zastosowanie mogą mieć między innymi przepisy art. 442¹ k.c. Nie należy więc automatycznie zakładać, że upływ kilku lat wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń.
Czy kancelaria może ocenić, czy złamanie żuchwy było skutkiem błędu medycznego?
Tak. Punktem wyjścia jest analiza dokumentacji medycznej, przebiegu zabiegu, informacji przekazanych pacjentowi oraz dalszego leczenia. W zależności od sprawy konieczne może być również uzyskanie opinii specjalisty. Dopiero na tej podstawie można rzetelnie ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia lub roszczeń związanych z naruszeniem praw pacjenta.
