Migotanie przedsionków jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń rytmu serca. Choroba może powodować kołatanie serca, duszność, osłabienie czy pogorszenie tolerancji wysiłku, ale u części pacjentów przez długi czas przebiega bezobjawowo. Jednym z jej najpoważniejszych możliwych następstw jest udar niedokrwienny mózgu.
Leczenie migotania przedsionków może obejmować m.in. farmakoterapię, leczenie przeciwkrzepliwe, kardiowersję oraz ablację. Wybór właściwego postępowania zależy od sytuacji konkretnego pacjenta, w tym rodzaju arytmii, ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych i chorób współistniejących.
Nie każdy udar, nawrót arytmii czy nieskuteczność terapii oznaczają błąd medyczny. Odpowiedzialność lekarza lub podmiotu leczniczego może jednak powstać, jeżeli diagnostyka albo leczenie były prowadzone niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną lub bez zachowania wymaganej staranności, a wskutek tego pacjent doznał szkody.
Czym jest migotanie przedsionków?
Migotanie przedsionków (AF – atrial fibrillation) jest zaburzeniem rytmu serca, w którym dochodzi do chaotycznej i nieskoordynowanej aktywności elektrycznej przedsionków. W rezultacie przedsionki nie kurczą się prawidłowo, a rytm serca staje się nieregularny.
Do najczęstszych objawów należą:
- uczucie kołatania lub nierównego bicia serca,
- duszność,
- osłabienie i szybkie męczenie się,
- pogorszenie tolerancji wysiłku,
- zawroty głowy i omdlenia,
- dyskomfort lub ból w klatce piersiowej.
U części osób choroba nie daje jednak wyraźnych dolegliwości i może zostać wykryta przypadkowo podczas badania EKG albo dopiero po wystąpieniu powikłań.
Szczególnie poważnym zagrożeniem jest udar niedokrwienny mózgu. Nieprawidłowa praca przedsionków może sprzyjać zastojowi krwi i tworzeniu się skrzeplin. Jeżeli skrzeplina przedostanie się do naczyń mózgowych, może doprowadzić do ich zamknięcia. Następstwem udaru mogą być m.in. niedowłady, zaburzenia mowy i pamięci, utrata samodzielności, a w najcięższych przypadkach śmierć pacjenta.
Jak wygląda leczenie migotania przedsionków?
Sposób leczenia powinien być dostosowany do indywidualnej sytuacji pacjenta. Postępowanie może zmierzać do kontroli częstości pracy serca albo przywrócenia prawidłowego rytmu zatokowego.
Przywrócenie rytmu zatokowego może nastąpić poprzez kardiowersję farmakologiczną lub elektryczną. U części pacjentów stosuje się również ablację, polegającą na oddziaływaniu na obszary tkanki serca odpowiedzialne za powstawanie lub podtrzymywanie arytmii.
Bardzo istotnym elementem postępowania jest również zapobieganie udarowi. U pacjentów z odpowiednio wysokim ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych stosuje się leczenie przeciwkrzepliwe. Decyzja o jego rozpoczęciu oraz wyborze konkretnego preparatu powinna wynikać z indywidualnej oceny stanu zdrowia chorego.
Jakie błędy mogą wystąpić podczas leczenia migotania przedsionków?
Nieprawidłowości mogą wystąpić na różnych etapach postępowania – od rozpoznania choroby, przez ocenę ryzyka udaru i dobór leków, aż po przeprowadzenie kardiowersji lub ablacji.
Nieprawidłowa diagnostyka
Podstawowym badaniem pozwalającym rozpoznać migotanie przedsionków jest EKG. W przypadku arytmii występującej napadowo pojedyncze badanie może jednak nie wykazać nieprawidłowości. W zależności od objawów konieczne może być przeprowadzenie dalszej diagnostyki, np. dłuższego monitorowania pracy serca.
Błąd może polegać m.in. na nieprawidłowej interpretacji wyników badań, zbagatelizowaniu charakterystycznych objawów albo zaniechaniu pogłębienia diagnostyki mimo istniejących wskazań.
Niewdrożenie właściwego leczenia przeciwkrzepliwego
Jednym z najważniejszych elementów postępowania u pacjenta z migotaniem przedsionków jest ocena ryzyka udaru. Jeżeli istnieją wskazania do zastosowania leczenia przeciwkrzepliwego, jego niewdrożenie może narazić pacjenta na poważne powikłania.
Nieprawidłowości mogą polegać także na niewłaściwym doborze lub dawkowaniu leków czy nieuwzględnieniu istotnych przeciwwskazań.
Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z migotaniem przedsionków powinien otrzymywać identyczne leczenie. Decyzja terapeutyczna wymaga indywidualnej oceny ryzyka zakrzepowo-zatorowego oraz ryzyka krwawienia.
Błędy związane z kardiowersją
Kardiowersja służy przywróceniu prawidłowego rytmu serca i może zostać przeprowadzona za pomocą leków albo impulsu elektrycznego.
W określonych sytuacjach przed planowaną kardiowersją konieczne jest właściwe zabezpieczenie pacjenta przed powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi. Przywrócenie rytmu może bowiem wiązać się z ryzykiem przemieszczenia istniejącej skrzepliny.
Potencjalny błąd może zatem polegać m.in. na przeprowadzeniu kardiowersji bez wymaganego przygotowania pacjenta albo z pominięciem istotnych przeciwwskazań.
Błędy podczas ablacji
Ablacja jest zabiegiem inwazyjnym, dlatego może wiązać się z wystąpieniem powikłań. Samo pojawienie się powikłania lub nawrót migotania przedsionków nie świadczą jednak o błędzie medycznym.
Odpowiedzialność może być rozważana m.in. wtedy, gdy pacjent został nieprawidłowo zakwalifikowany do zabiegu, procedurę wykonano niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną albo nie podjęto właściwego postępowania po wystąpieniu powikłania.
Brak właściwej reakcji na pogorszenie stanu pacjenta
Nieprawidłowe leczenie może polegać również na zbyt późnej reakcji na pogorszenie stanu chorego. Szczególnego znaczenia nabierają objawy mogące świadczyć o udarze, niewydolności serca albo niestabilności krążenia.
Zaniechanie pilnej diagnostyki lub leczenia w sytuacji, gdy stan pacjenta tego wymaga, może prowadzić do poważnego i nieodwracalnego pogorszenia jego zdrowia.
Czy udar u pacjenta z migotaniem przedsionków oznacza błąd medyczny?
Nie. Wystąpienie udaru nie oznacza automatycznie, że lekarz popełnił błąd. Powikłania mogą wystąpić także mimo prawidłowo prowadzonej terapii.
Dla oceny odpowiedzialności istotne jest przede wszystkim ustalenie, czy pacjent został prawidłowo zdiagnozowany, czy oceniono jego ryzyko zakrzepowo-zatorowe oraz czy wdrożono leczenie odpowiadające jego sytuacji klinicznej.
Jeżeli przykładowo istniały wskazania do zastosowania leczenia przeciwkrzepliwego, ale bez uzasadnionej przyczyny go nie wdrożono, a następnie pacjent doznał udaru, konieczne może być ustalenie, czy pomiędzy tym zaniechaniem a powstałą szkodą zachodzi związek przyczynowy.
Kiedy można mówić o błędzie medycznym?
Samo niepowodzenie terapii nie jest równoznaczne z błędem. Migotanie przedsionków może nawracać pomimo prawidłowego leczenia, a kardiowersja czy ablacja nie dają gwarancji trwałego usunięcia arytmii.
O błędzie medycznym można mówić, gdy postępowanie lekarza było niezgodne z aktualną wiedzą medyczną albo nie dochowano należytej staranności wymaganej w danych okolicznościach.
W praktyce może to dotyczyć m.in.:
- nierozpoznania migotania przedsionków mimo wskazujących na nie objawów lub wyników badań,
- zaniechania koniecznej diagnostyki,
- niewłaściwej oceny ryzyka udaru,
- niewdrożenia leczenia przeciwkrzepliwego mimo wskazań,
- nieprawidłowego doboru lub dawkowania leków,
- niewłaściwego przygotowania lub przeprowadzenia kardiowersji,
- błędów związanych z kwalifikacją lub wykonaniem ablacji,
- braku odpowiedniej reakcji na powikłania.
Każdy przypadek powinien być oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem stanu pacjenta oraz wiedzy medycznej dostępnej w chwili udzielania świadczenia.
Jak udowodnić błąd w leczeniu migotania przedsionków?
Podstawowe znaczenie ma zgromadzenie pełnej dokumentacji medycznej pozwalającej odtworzyć przebieg diagnostyki i leczenia.
Istotne mogą być m.in. zapisy EKG i monitorowania metodą Holtera, wyniki echokardiografii i badań laboratoryjnych, historia leczenia kardiologicznego, karty informacyjne ze szpitala, informacje dotyczące stosowanych leków oraz dokumentacja kardiowersji lub ablacji.
Jeżeli następstwem nieprawidłowego leczenia był udar, znaczenie ma również dokumentacja z SOR, oddziału neurologicznego oraz późniejszej rehabilitacji.
W postępowaniu sądowym kluczową rolę odgrywa zazwyczaj opinia biegłego lekarza. Pozwala ona ocenić, czy zastosowane postępowanie odpowiadało aktualnej wiedzy medycznej oraz czy prawidłowe działanie mogło zapobiec powstaniu szkody lub ograniczyć jej rozmiar.
Jakie roszczenia przysługują Pacjentowi?
Jeżeli nieprawidłowe leczenie migotania przedsionków było następstwem błędu medycznego, pacjent może dochodzić rekompensaty za poniesioną szkodę i krzywdę. Zakres roszczeń zależy od rodzaju nieprawidłowości oraz ich skutków zdrowotnych.
Pacjent może dochodzić między innymi:
- odszkodowania (art. 444 § 1 k.c.) – obejmującego m.in. koszty dalszego leczenia, leków, badań, rehabilitacji, opieki osób trzecich oraz dojazdów do placówek medycznych;
- zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.) – za ból, cierpienie fizyczne i psychiczne, trwały uszczerbek na zdrowiu, utratę samodzielności oraz pogorszenie jakości życia;
- renty (art. 444 § 2 k.c.) – jeżeli wskutek błędu pacjent utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość;
- zadośćuczynienia za zawinione naruszenie praw pacjenta – np. w przypadku naruszenia prawa do informacji lub przeprowadzenia procedury bez prawidłowo uzyskanej świadomej zgody.
Wysokość należnych świadczeń zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności rozmiaru szkody, trwałości następstw oraz wpływu błędu na dalsze życie pacjenta.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy można dochodzić roszczeń, jeżeli leki przeciwkrzepliwe włączono zbyt późno?
Tak, jeżeli istniały wcześniejsze wskazania do ich zastosowania, a opóźnienie pozostawało w związku z powstałą szkodą. Ocena wymaga analizy stanu pacjenta i dokumentacji z okresu poprzedzającego powikłanie.
Czy nawrót migotania przedsionków po ablacji oznacza, że zabieg wykonano nieprawidłowo?
Nie. Arytmia może powrócić także po prawidłowo przeprowadzonym zabiegu. Podstawą odpowiedzialności może być natomiast np. nieprawidłowa kwalifikacja, błąd podczas procedury albo niewłaściwa reakcja na powikłania.
Czy można dochodzić odszkodowania, jeśli mimo przyjmowania leków przeciwkrzepliwych doszło do udaru?
Takie zdarzenie samo w sobie nie przesądza o błędzie. Konieczne jest ustalenie m.in., czy lek i jego dawkę dobrano prawidłowo oraz czy terapia była prowadzona odpowiednio do stanu pacjenta.
Czy wypisanie pacjenta do domu mimo utrzymującego się migotania przedsionków może być błędem?
Zależy to od stanu klinicznego chorego. Samo utrzymywanie się arytmii nie oznacza konieczności hospitalizacji. Jeżeli jednak objawy lub wyniki badań wymagały dalszego monitorowania albo pilnego leczenia, zasadność wypisu może podlegać ocenie.
Profesjonalna pomoc prawna
Jeżeli podejrzewają Państwo, że podczas diagnostyki lub leczenia migotania przedsionków doszło do błędu medycznego, warto przeanalizować dokumentację medyczną oraz ustalić, czy zastosowane postępowanie odpowiadało aktualnej wiedzy medycznej.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusza Zycha oferuje kompleksowe wsparcie prawne w sprawach dotyczących błędów medycznych oraz naruszenia praw pacjenta. W szczególności:
- analizujemy dokumentację medyczną oraz przebieg diagnostyki i leczenia migotania przedsionków;
- oceniamy, czy doszło do błędu diagnostycznego, terapeutycznego lub naruszenia praw pacjenta;
- wskazujemy możliwe roszczenia, w tym prawo do odszkodowania, zadośćuczynienia oraz renty;
- pomagamy zabezpieczyć dokumentację medyczną oraz pozostałe dowody niezbędne do dochodzenia roszczeń;
- przygotowujemy przedsądowe wezwania do zapłaty oraz zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela;
- reprezentujemy pacjentów na etapie postępowań przedsądowych oraz w postępowaniach sądowych.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusza Zycha świadczy pomoc prawną osobom, które poniosły szkodę wskutek błędów medycznych, w tym nieprawidłowej diagnostyki lub leczenia migotania przedsionków.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu: +48 726 003 505.
