Pozostawienie narzędzia chirurgicznego, gazika lub innego ciała obcego w organizmie pacjenta jest jednym z najpoważniejszych zaniedbań, do jakich może dojść podczas operacji. Skutkiem może być zakażenie, przewlekły ból, uszkodzenie narządów, a nawet konieczność przeprowadzenia kolejnego zabiegu.
Do takich zdarzeń może dojść m.in. wskutek niewłaściwego liczenia materiałów operacyjnych, nieprawidłowej organizacji pracy zespołu lub braku odpowiedniej kontroli pola operacyjnego przed zamknięciem rany.
Pacjent, który doznał szkody wskutek pozostawienia ciała obcego po operacji, może dochodzić odszkodowania, zadośćuczynienia, a w określonych przypadkach również renty.
Czy pozostawienie narzędzia chirurgicznego jest błędem medycznym?
Przypadkowe pozostawienie narzędzia, gazika lub materiału opatrunkowego w polu operacyjnym stanowi poważne naruszenie wymaganej staranności.
W orzecznictwie występuje jednak istotne rozróżnienie pomiędzy błędem medycznym w ścisłym znaczeniu a zwykłym niedbalstwem. Sąd Najwyższy już w orzeczeniu z 17 lutego 1967 r., sygn. akt I CR 435/66, wskazywał, że pozostawienia po operacji środków opatrunkowych w zaszytej ranie nie należy kwalifikować jako błędu sztuki lekarskiej, lecz jako niedopełnienie obowiązku zachowania należytej staranności.
Rozróżnienie to nie oznacza jednak braku odpowiedzialności. Przeciwnie – pozostawienie w organizmie przedmiotu, który powinien zostać usunięty przed zakończeniem operacji, może stanowić podstawę odpowiedzialności za wyrządzoną pacjentowi szkodę.
Pozostawienie gazika lub serwety operacyjnej
Szczególnym przypadkiem jest pozostawienie w organizmie materiału opatrunkowego. Gazik lub serweta mogą pozostać niewykryte bezpośrednio po operacji, a pierwsze objawy pojawić się dopiero po pewnym czasie.
Zapobieganiu takim zdarzeniom służą m.in. procedury liczenia materiałów użytych podczas zabiegu oraz kontrola pola operacyjnego przed jego zakończeniem.
Odpowiedzialność nie musi być przy tym związana wyłącznie z zachowaniem jednej konkretnej osoby. Przyczyną zdarzenia może być także niewłaściwa organizacja pracy całego zespołu operacyjnego lub nieskuteczne procedury kontrolne.
Jakie mogą być skutki pozostawienia ciała obcego po operacji?
Skutki zależą przede wszystkim od rodzaju i miejsca pozostawienia przedmiotu oraz czasu, przez jaki znajduje się on w organizmie.
U pacjenta mogą wystąpić m.in.:
- przewlekły lub nasilający się ból;
- stan zapalny i zakażenie;
- ropień;
- gorączka;
- problemy z gojeniem rany;
- uszkodzenie lub ucisk sąsiednich narządów;
- konieczność ponownej hospitalizacji i operacji.
Konsekwencje mogą mieć również charakter psychiczny. Kolejna operacja, długotrwałe dolegliwości czy świadomość, że w organizmie przez dłuższy czas znajdowało się ciało obce, mogą powodować stres i obawę przed dalszym leczeniem.
Kto odpowiada za pozostawienie narzędzia chirurgicznego?
W zależności od okoliczności odpowiedzialność może ponosić przede wszystkim podmiot leczniczy, w którym przeprowadzono operację. Znaczenie mogą mieć zarówno działania poszczególnych członków zespołu, jak i sposób organizacji całego procesu leczenia.
Podstawę odpowiedzialności mogą stanowić przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 430 k.c., dotyczący odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy osoby, której powierzono wykonywanie określonych czynności.
Dla powstania odpowiedzialności konieczne jest przede wszystkim ustalenie nieprawidłowości, szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem a pogorszeniem stanu zdrowia pacjenta.
Jak udowodnić pozostawienie ciała obcego po operacji?
Podstawowym dowodem jest dokumentacja medyczna. Istotne mogą być przede wszystkim protokół operacyjny, dokumentacja pielęgniarska, karta informacyjna leczenia szpitalnego oraz dokumentacja późniejszego leczenia.
Obecność ciała obcego może zostać ujawniona m.in. w badaniu RTG, tomografii komputerowej lub podczas kolejnego zabiegu.
Znaczenie mają również dokumenty potwierdzające następstwa zdarzenia, w tym wyniki badań, dokumentacja ponownej hospitalizacji i operacji naprawczych oraz rachunki za leczenie, rehabilitację i inne wydatki.
W postępowaniu sądowym konieczne może być przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności.
Jakie roszczenia przysługują pacjentowi po pozostawieniu ciała obcego?
Jeżeli pozostawienie narzędzia chirurgicznego lub innego ciała obcego doprowadziło do powstania szkody, pacjent może dochodzić odpowiedniej rekompensaty od podmiotu odpowiedzialnego za jej powstanie.
Zakres roszczeń zależy od okoliczności konkretnej sprawy, charakteru nieprawidłowości oraz przede wszystkim skutków zdrowotnych, jakie wystąpiły u pacjenta.
W przypadku poważnych powikłań konsekwencje mogą mieć charakter długotrwały. Koszty związane ze szkodą mogą obejmować nie tylko ponowne leczenie i operację, lecz również rehabilitację, leki, opiekę osób trzecich czy utracone dochody.
W zależności od okoliczności można dochodzić między innymi:
- odszkodowania (art. 444 § 1 k.c.), obejmującego zwrot uzasadnionych kosztów wynikających z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, w tym kosztów dalszego leczenia, operacji, rehabilitacji, leków, opieki oraz innych wydatków pozostających w związku ze szkodą;
- zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.) za doznaną krzywdę, w szczególności ból i cierpienie psychiczne, dodatkowe zabiegi, długotrwałość leczenia, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu oraz trwałe następstwa zdrowotne;
- renty (art. 444 § 2 k.c.), jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pacjent utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.
W określonych sytuacjach znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące ochrony praw pacjenta, jednak możliwość dochodzenia roszczeń na tej podstawie wymaga analizy rodzaju naruszonego prawa i okoliczności konkretnej sprawy.
Podstawę roszczeń związanych z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia stanowią przede wszystkim art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego. Wysokość świadczeń zależy od rozmiaru szkody i krzywdy oraz rzeczywistych i przyszłych następstw zdarzenia.
Aby skutecznie dochodzić roszczeń, konieczne jest przede wszystkim wykazanie:
- nieprawidłowości w postępowaniu personelu medycznego;
- powstania szkody lub krzywdy;
- związku przyczynowego pomiędzy nieprawidłowością a pogorszeniem stanu zdrowia pacjenta.
Przykład z orzecznictwa – 350 000 zł zadośćuczynienia za pozostawienie chusty chirurgicznej
Przykładem poważnych konsekwencji pozostawienia ciała obcego jest sprawa zakończona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 15 lutego 2017 r., sygn. akt I ACa 1326/16.
Pacjent w 2004 r. przeszedł zabiegi kardiochirurgiczne. Podczas jednego z nich w jego klatce piersiowej pozostawiono chustę chirurgiczną. Przez kolejne lata ciało obce nie zostało prawidłowo rozpoznane.
Pozostawiona chusta doprowadziła do powstania ropniaka, który uciskał lewą komorę serca. Stan pacjenta uległ znacznemu pogorszeniu, a skutkiem zdarzenia było m.in. pogłębienie niewydolności krążenia i pogorszenie wydolności układu oddechowego. Pacjent wymagał stałego leczenia i pomocy innych osób, a jego stan wiązał się z utrzymującym się zagrożeniem życia.
Sąd Apelacyjny uznał, że przyznane wcześniej 125 000 zł zadośćuczynienia było zbyt niskie i podwyższył je do 350 000 zł. Uwzględnił m.in. wieloletnie cierpienia pacjenta, utratę samodzielności, pogorszenie jakości życia oraz psychiczne konsekwencje zdarzenia.
Poza zadośćuczynieniem w sprawie zasądzono również odszkodowanie, skapitalizowaną rentę oraz rentę miesięczną.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile mam czasu na dochodzenie roszczeń?
Co do zasady roszczenia przedawniają się po 3 latach od momentu, gdy pacjent dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. W praktyce warto działać jak najszybciej, aby nie utracić możliwości dochodzenia roszczeń.
Czy pozostawienie ciała obcego po operacji trzeba udowodnić ze stuprocentową pewnością?
Nie. W sprawach medycznych związek pomiędzy działaniem personelu a szkodą może zostać ustalony na podstawie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy ciało obce zostaje wykryte dopiero po dłuższym czasie od operacji. Przy ocenie sprawy bierze się pod uwagę m.in. dokumentację medyczną, przebieg wcześniejszego leczenia oraz opinie biegłych.
Czy trzeba wiedzieć, który członek zespołu operacyjnego popełnił błąd?
Nie zawsze. Odpowiedzialność podmiotu leczniczego nie musi być uzależniona od możliwości wskazania jednej konkretnej osoby, która doprowadziła do pozostawienia ciała obcego. Znaczenie może mieć również nieprawidłowa organizacja pracy całego zespołu i nieskuteczność procedur kontrolnych.
Profesjonalna pomoc prawna
Jeżeli po operacji wykryto u Państwa narzędzie chirurgiczne, gazik, serwetę operacyjną lub inne ciało obce, warto skonsultować sprawę z kancelarią specjalizującą się w prawie medycznym. Szczególnie istotne może być odpowiednio wczesne zabezpieczenie i przeanalizowanie pełnej dokumentacji dotyczącej operacji oraz dalszego leczenia.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusza Zycha oferuje kompleksowe wsparcie prawne w sprawach dotyczących błędów medycznych i innych nieprawidłowości podczas leczenia operacyjnego. W szczególności:
- analizujemy dokumentację medyczną dotyczącą operacji i dalszego leczenia;
- oceniamy, czy pozostawienie ciała obcego może stanowić podstawę odpowiedzialności;
- analizujemy związek pomiędzy nieprawidłowością a stanem zdrowia pacjenta;
- wskazujemy możliwe roszczenia, w tym prawo do odszkodowania, zadośćuczynienia oraz renty;
- pomagamy zabezpieczyć dokumentację medyczną oraz pozostałe dowody;
- przygotowujemy przedsądowe wezwania do zapłaty oraz zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela;
- reprezentujemy pacjentów na etapie postępowań przedsądowych oraz sądowych.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusza Zycha świadczy pomoc prawną pacjentom, którzy ponieśli szkodę wskutek pozostawienia narzędzia chirurgicznego, materiału opatrunkowego lub innego ciała obcego podczas operacji.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu: +48 726 003 505.
