Wstęp
Art. 449 (1) Kodeksu Cywilnego reguluje odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Definicja produktu niebezpiecznego może być traktowana bardzo szeroko, ale niniejszy artykuł skupi się na jego zastosowanie do produktów leczniczych oraz wyrobów leczniczych, znaczenie art. 449 (1), zastosowanie w praktyce oraz w orzecznictwie sądów.
Treść artykułu 449(1) Kodeksu Cywilnego
Art. 449 (1) [Produkt niebezpieczny]
- 1. Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt.
- 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z inną rzeczą. Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną.
- 3. Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt ulepszony.
Definicja produktu niebezpiecznego
Produkt niebezpieczny definiowany jest jako produkt, który nie zapewnia takiego bezpieczeństwo, jakiego można oczekiwać. Ponadto kluczowym elementem definicji jest wprowadzenie produktu do obrotu, ponieważ od tego momentu rozpoczyna się potencjalna odpowiedzialność. W tym wypadku chodzi o pierwsze udostępnienie produktu w celu sprzedaży bądź użycia przez producenta czy dystrybutora. Definicja ta nie obejmuje jednak obrotu wtórnego takiego jak sprzedaży rzeczy używanej przez osoby fizyczne.
W analizie definicji bierze się przede wszystkim pod uwagę:
- Normalne użycie produktu
- Informacje towarzyszące produktowi (np. instrukcja)
- Sposób prezentacji produktu (np. etykieta, reklama)
- Przewidywalne zachowanie użytkownika
Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny
Odpowiedzialność, którą kształtuje art. 449 (1) KC, należy do tak zwanej zliberalizowanej odpowiedzialności deliktowej. Treść typowej odpowiedzialności deliktowej kształtuje art. 415 Kodeksu Cywilnego ,,Kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”. Aby przypisać odpowiedzialność deliktową, należy wykazać:
- Zawinione działanie lub zaniechanie (np. błąd czy niedbalstwo)
- Szkodę
- Związek przyczynowy między działaniem a szkodą
Różnica między taką odpowiedzialnością a tą wynikająca z art. 449 (1) KC jest brak obowiązkowego wykazania winy producenta, ale dalej wymaganie jest wykazanie szkody i związku przyczynowego.
Zakres odpowiedzialności z art. 449 (1) obejmuje przede wszystkim szkodę na osobie (np. uszczerbek na zdrowiu czy śmierć) oraz szkody majątkowe (np. zniszczenie mienia). Sama wada produktu nie podlega jednak naprawieniu w tym reżimie. Oznacza to, że nie można żądać odszkodowania za samo posiadanie wadliwego produktu, jeśli nie doszło do szkody.
Przedawnienie roszczeń
Przepisy prawa oraz orzecznictwo dyktują dwa terminy przedawnienia, które stosuje się wobec szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny.
- Okres 3 lat od dnia, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się o niej dowiedzieć i osobie obowiązanej do jej naprawienia.
- Okres 10 lat od wprowadzenia produktu do obrotu.
Po tym czasie odpowiedzialność wygasa bez względu na wiedzę poszkodowanego.
Orzecznictwo
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 515/14
Dnia 4 marca 2015 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpatrywał apelację powódki dotyczącą zadośćuczynienia za krzywdę doznaną na skutek śmierci jej córki. Wcześniej zadośćuczynienie zostało oddalone między innymi ze względu na brak związku przyczynowego między doznaną krzywdą a użyciem niebezpiecznego wyrobu medycznego.
Sąd przyznał powódce 500 000 zł oraz 9 575,76 zł (tytułem zwrotu kosztów procesu) solidarnie od pozwanej spółki oraz województwa.
Sąd wskazał, że:
- zgodnie z art. 449 (5) ust. 2 KC pozwana spółka, która wprowadziła produkt pochodzenia zagranicznego do obrotu krajowego, odpowiada jak producent
- spółka poniesie odpowiedzialność ze względu na przedstawianie produktu jako zdatnego do celu, do którego w rzeczywistości nie był przebadany ani zarejestrowany oraz zatajanie przy tym ostrzeżeń producenta
- zasądzona kwota zadośćuczynienia powinna wynagradzać doznane cierpienia fizyczne oraz ułatwić przezwyciężenie ujemnych przeżyć, mimo że realnie nie można naprawić krzywdy doznanej przez powódkę
Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2013 r., sygn. akt I C 224/10
Dnia 27 maja 2013 roku Sąd Okręgowy we Wrocławiu orzekał w sprawie przyznania powódce 80 000 złotych (60 000 zł + 20 000 zł) od trzech pozwanych z między innymi przepisu art. 449 (1) KC o szkodę, którą poniosła przez produkt niebezpieczny. Sąd oddalił powództwo ze względu na niewypełnienie przez powódkę odpowiednich przesłanek oraz przekroczenie okresu przedawnienia.
Sąd wskazał, że:
- zgodnie z ogólną regułą art. 6 KC na poszkodowanym spoczywa ciężar wskazania przesłanek odpowiedzialności za produkt niebezpieczny takich jak wskazanie istnienia produktu niebezpiecznego, wyrządzoną szkodę oraz związek przyczynowy między korzystaniem z produktu a faktem szkody
- samo niewykazanie przez powódkę niebezpiecznych właściwości produktu podlega oddaleniu powództwa
- bieg przedawnienia sąd określił od momentu badania USG, w którym pozwana dowiedziała się o możliwych nieprawidłowościach, co oznacza, że jest to okres trzech lat od tego momentu
Podsumowanie
Art. 449 (1) jest kluczowym artykułem w ochronie osób pokrzywdzonych, które doznały krzywdy w wyniku produktów niebezpiecznych.
Zapewnia on możliwość dochodzenia zadośćuczynienia za związane ze szkodą negatywne fizyczne oraz psychiczne skutki zdarzenia.
Wartość zadośćuczynienia ustalana jest uznaniowo przez sąd i ma ona odzwierciedlać doznane cierpienia oraz chociaż w kwestii materialnej ułatwić przezwyciężenie traumatycznych przeżyć.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług pomoże w dochodzeniu Państwa praw na każdym etapie postępowania.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu +48 726 003 505.
