Zatorowość płucna jest stanem, który może prowadzić do poważnego zagrożenia zdrowia, a w najcięższych przypadkach również życia pacjenta. Dochodzi do niej wówczas, gdy materiał zatorowy, najczęściej skrzeplina, powoduje zamknięcie lub zwężenie tętnicy płucnej albo jej odgałęzień. Szybkie rozpoznanie choroby oraz wdrożenie właściwego leczenia może mieć kluczowe znaczenie dla rokowania.
Problem pojawia się wtedy, gdy objawy zatorowości płucnej zostają zlekceważone, lekarz nie zleca odpowiednich badań albo błędnie przypisuje dolegliwości innej chorobie. Opóźnienie diagnozy może prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta, niewydolności serca, a nawet śmierci.
Nie każde opóźnione rozpoznanie oznacza jednak automatycznie błąd medyczny przy rozpoznaniu zatorowości płucnej. Każdy przypadek wymaga ustalenia, czy sposób postępowania lekarza odpowiadał aktualnej wiedzy medycznej i czy przy występujących objawach powinien on podejrzewać zatorowość płucną. W artykule wyjaśniamy, kiedy błąd medyczny przy rozpoznaniu zatorowości płucnej może prowadzić do odpowiedzialności lekarza lub placówki oraz kiedy możliwe jest dochodzenie odszkodowania.
Czym jest zatorowość płucna?
Zatorowość płucna polega na zamknięciu lub istotnym ograniczeniu przepływu krwi przez tętnicę płucną albo jej odgałęzienia. Najczęstszą przyczyną jest skrzeplina powstająca w układzie żylnym, przede wszystkim w żyłach kończyn dolnych lub miednicy, która następnie wraz z krwią przedostaje się do krążenia płucnego.
Przebieg choroby może być bardzo zróżnicowany. U części osób występują stosunkowo niespecyficzne objawy, natomiast u innych stan zdrowia pogarsza się gwałtownie. Rozległa zatorowość może istotnie obciążyć prawą komorę serca, powodować zaburzenia krążenia, spadek ciśnienia tętniczego, utratę przytomności, a w skrajnych przypadkach zatrzymanie krążenia.
Właśnie dlatego prawidłowa diagnostyka ma tak duże znaczenie. Lekarz powinien nie tylko ocenić aktualne dolegliwości pacjenta, ale również uwzględnić czynniki ryzyka wystąpienia zatorowości płucnej i odpowiednio zaplanować dalsze badania.
Jakie objawy mogą wskazywać na zatorowość płucną?
Objawy zatorowości płucnej nie zawsze są charakterystyczne. Mogą przypominać dolegliwości występujące w przebiegu innych chorób układu oddechowego lub serca, dlatego prawidłowe rozpoznanie wymaga uwzględnienia całego obrazu klinicznego.
Do objawów, które mogą występować przy zatorowości płucnej, należą między innymi:
- nagła duszność,
- ból w klatce piersiowej,
- przyspieszone bicie serca,
- przyspieszony oddech,
- kaszel,
- krwioplucie,
- osłabienie,
- zawroty głowy,
- omdlenie lub utrata przytomności,
- spadek ciśnienia tętniczego.
U pacjenta mogą pojawić się również objawy zakrzepicy żył głębokich, takie jak jednostronny obrzęk, ból czy zwiększone ucieplenie kończyny.
Samo wystąpienie jednego z wymienionych objawów nie przesądza jeszcze o zatorowości. Jeżeli jednak objawy występują łącznie z określonymi czynnikami ryzyka, lekarz powinien rozważyć tę chorobę w diagnostyce różnicowej.
Jakie czynniki ryzyka powinien uwzględnić lekarz?
Prawidłowe postępowanie diagnostyczne nie może ograniczać się wyłącznie do oceny bieżących dolegliwości. Lekarz powinien zebrać dokładny wywiad i ustalić, czy u pacjenta występują okoliczności zwiększające prawdopodobieństwo powstania zakrzepu i zatorowości płucnej.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- przebyta zakrzepica lub wcześniejsza zatorowość płucna,
- długotrwałe unieruchomienie,
- niedawna operacja lub uraz,
- choroba nowotworowa,
- ciąża i połóg,
- stosowanie określonych leków hormonalnych,
- długotrwała podróż związana z ograniczeniem ruchu,
- określone zaburzenia krzepnięcia,
- zaawansowany wiek,
- niektóre choroby serca.
Występowanie czynników ryzyka nie oznacza, że u danej osoby na pewno rozwinęła się zatorowość. Powinno jednak wpływać na sposób prowadzenia diagnostyki i ocenę zgłaszanych przez pacjenta objawów.
Jak rozpoznaje się zatorowość płucną?
Rozpoznanie zatorowości płucnej wymaga zestawienia wywiadu, objawów, czynników ryzyka, badania fizykalnego oraz wyników odpowiednich badań dodatkowych. Nie istnieje jeden schemat właściwy dla każdego pacjenta, dlatego zakres diagnostyki zależy od jego stanu oraz prawdopodobieństwa występowania choroby.
W zależności od przypadku lekarz może zlecić między innymi oznaczenie D-dimerów, badania laboratoryjne, EKG, badania obrazowe czy angiografię tomografii komputerowej tętnic płucnych. W określonych sytuacjach znaczenie mogą mieć również badania kończyn dolnych oraz ocena funkcji serca.
Błąd diagnostyczny może polegać nie tylko na całkowitym zaniechaniu diagnostyki. Może wynikać także z niewłaściwej interpretacji wyników, zbyt wczesnego zakończenia diagnostyki albo pominięcia istotnych informacji wynikających z wywiadu i stanu pacjenta.
Kiedy nierozpoznanie zatorowości płucnej może stanowić błąd medyczny?
Nie każde nierozpoznanie choroby oznacza błąd medyczny. W medycynie występują sytuacje, w których prawidłowe rozpoznanie jest trudne mimo zachowania przez personel należytej staranności. Dla oceny odpowiedzialności istotne jest więc nie tylko to, że diagnoza okazała się nieprawidłowa, ale przede wszystkim sposób postępowania lekarza.
O błędzie medycznym można mówić w szczególności wtedy, gdy przy występujących objawach i czynnikach ryzyka prawidłowo postępujący lekarz powinien rozważyć zatorowość płucną, a mimo tego nie podjął odpowiedniej diagnostyki.
Błąd medyczny przy rozpoznaniu zatorowości płucnej może polegać między innymi na:
- zlekceważeniu charakterystycznych objawów,
- nieprzeprowadzeniu odpowiedniego wywiadu,
- pominięciu istotnych czynników ryzyka,
- niezleceniu potrzebnych badań,
- nieprawidłowej interpretacji wyników,
- przedwczesnym wypisaniu pacjenta do domu,
- błędnym przypisaniu dolegliwości innej chorobie bez pogłębienia diagnostyki,
- opóźnieniu konsultacji specjalistycznej,
- niewdrożeniu odpowiedniego leczenia mimo rozpoznania lub wysokiego prawdopodobieństwa zatorowości.
W takich sprawach konieczne jest ustalenie, jakimi informacjami dysponował lekarz w chwili podejmowania decyzji. Oceny błędu nie powinno się dokonywać wyłącznie z perspektywy późniejszej wiedzy o rozpoznaniu.
Jakie błędy mogą wystąpić w diagnostyce zatorowości płucnej?
Błąd w diagnostyce zatorowości płucnej może mieć różne przyczyny. Niekiedy wynika z niewłaściwej oceny objawów pacjenta, w innych przypadkach z pominięcia istotnych informacji w wywiadzie lub nieprawidłowej interpretacji wyników badań. Błąd może polegać również na zbyt szybkim przyjęciu innego rozpoznania i zakończeniu diagnostyki mimo utrzymujących się dolegliwości.
Przy ocenie postępowania lekarza należy uwzględnić wszystkie informacje, którymi dysponował on w chwili udzielania świadczeń. Istotne są zwłaszcza objawy zgłaszane przez pacjenta, czynniki ryzyka, wyniki badań oraz zmiany stanu zdrowia obserwowane podczas kolejnych wizyt. Jeżeli lekarz nie uwzględnił danych, które powinny skłonić go do pogłębienia diagnostyki, takie postępowanie może zostać ocenione jako błąd medyczny.
W praktyce błąd medyczny może dotyczyć także sytuacji, w której pacjenta kilkukrotnie badają różne osoby, lecz żadna z nich nie podejmuje decyzji o poszerzeniu diagnostyki. W takich sprawach konieczna jest analiza działań poszczególnych członków personelu oraz organizacji procesu leczenia. Pozwala to ustalić zakres odpowiedzialności konkretnych osób, jak również ewentualną odpowiedzialność podmiotu leczniczego.
Od czego zależy odpowiedzialność za błąd diagnostyczny?
Samo stwierdzenie, że lekarz nie rozpoznał zatorowości płucnej podczas pierwszej wizyty, nie przesądza jeszcze o jego odpowiedzialności. Dla przypisania odpowiedzialności istotne jest ustalenie, czy błąd wynikał z postępowania niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną lub niezachowania wymaganej staranności.
Należy również ustalić przyczyny pogorszenia stanu zdrowia pacjenta. W części spraw kluczowym zagadnieniem jest odpowiedź na pytanie, czy wcześniejsze rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia pozwoliłoby uniknąć poważnych następstw choroby. Jeżeli stan pacjenta pogorszył się niezależnie od postępowania lekarza, przypisanie mu odpowiedzialności może być znacznie trudniejsze.
Jeżeli jednak błąd medyczny przy rozpoznaniu zatorowości płucnej spowodował opóźnienie leczenia, a w konsekwencji doprowadził do dodatkowego uszczerbku na zdrowiu, może powstać podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej. W takich sprawach pacjent może dochodzić zarówno zadośćuczynienia, jak i odszkodowania odpowiadającego poniesionej szkodzie.
Opóźnione rozpoznanie zatorowości płucnej a odpowiedzialność lekarza
W praktyce część spraw nie dotyczy całkowitego braku diagnozy, lecz jej znacznego opóźnienia. Pacjent może kilkukrotnie zgłaszać się po pomoc z dusznością, bólem w klatce piersiowej czy omdleniami, a właściwe rozpoznanie zostaje postawione dopiero wtedy, gdy jego stan ulega znacznemu pogorszeniu.
Samo opóźnienie nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności lekarza. Należy ustalić, czy wcześniejsze prawidłowe postępowanie pozwoliłoby rozpoznać zatorowość i wdrożyć skuteczne leczenie.
Jeżeli wcześniejsza diagnoza dawała realną możliwość uniknięcia pogorszenia stanu zdrowia, zakres odpowiedzialności może obejmować następstwa wynikające z opóźnienia. Szczególnie istotne jest więc wykazanie związku pomiędzy popełnionym błędem a szkodą doznaną przez pacjenta.
Jakie mogą być skutki błędnego rozpoznania?
Nierozpoznana lub zbyt późno rozpoznana zatorowość płucna może prowadzić do poważnych następstw. Brak właściwego leczenia może powodować dalsze zaburzenia przepływu krwi przez krążenie płucne i zwiększać obciążenie serca.
W zależności od rozległości zatoru oraz stanu pacjenta skutkiem mogą być między innymi:
- pogorszenie wydolności oddechowej,
- niewydolność prawej komory serca,
- zaburzenia krążenia,
- niedotlenienie,
- utrata przytomności,
- konieczność intensywnego leczenia,
- trwałe następstwa zdrowotne,
- zgon pacjenta.
Przy ocenie odpowiedzialności należy ustalić, czy określonych następstw można było uniknąć, gdyby choroby rozpoznano wcześniej i odpowiednie leczenie rozpoczęto we właściwym czasie.
Czy błędna diagnoza zawsze oznacza odpowiedzialność?
Nie. Samo postawienie błędnej diagnozy nie jest wystarczające do stwierdzenia błędu medycznego przy rozpoznaniu zatorowości płucnej.
Ocena zachowania lekarza powinna uwzględniać stan wiedzy dostępny w chwili udzielania świadczenia, zgłaszane objawy, wyniki badań, czynniki ryzyka oraz możliwości diagnostyczne. Jeżeli lekarz przeprowadził prawidłową diagnostykę, ale nietypowy przebieg choroby uniemożliwił jej wcześniejsze rozpoznanie, sama późniejsza zmiana diagnozy nie musi prowadzić do odpowiedzialności.
Inaczej należy oceniać przypadku, w którym lekarz dysponował informacjami przemawiającymi za koniecznością dalszej diagnostyki, lecz ich nie uwzględnił. Wówczas zaniechanie może zostać ocenione jako błąd medyczny przy rozpoznaniu zatorowości płucnej.
Jakie roszczenia przysługują pacjentowi?
Jeżeli błąd medyczny przy rozpoznaniu zatorowości płucnej doprowadził do pogorszenia stanu zdrowia, pacjent może dochodzić roszczeń cywilnych. Ich zakres zależy od następstw błędnego postępowania oraz poniesionej szkody.
W zależności od okoliczności możliwe jest dochodzenie:
- zadośćuczynienia za krzywdę,
- odszkodowania za poniesione koszty,
- zwrotu kosztów dalszego leczenia i rehabilitacji,
- zwrotu kosztów opieki innych osób,
- renty w razie zwiększenia potrzeb,
- renty w razie utraty lub ograniczenia zdolności do pracy.
W przypadku śmierci pacjenta określone roszczenia mogą przysługiwać również jego najbliższym. Zakres odszkodowania i innych świadczeń zależy od okoliczności konkretnej sprawy oraz skutków zdarzenia.
Jak udowodnić błąd medyczny?
W sprawach dotyczących nierozpoznania zatorowości płucnej szczególne znaczenie ma dokumentacja medyczna. Pozwala ona odtworzyć, jakie objawy zgłaszał pacjent, jakie badania przeprowadzono, jakie decyzje podejmował lekarz oraz kiedy ostatecznie rozpoznano chorobę.
Warto zabezpieczyć między innymi dokumentację z SOR, izby przyjęć, poradni i hospitalizacji, wyniki badań, karty wypisowe, zalecenia, recepty oraz dokumentację późniejszego leczenia.
Jeżeli sprawa trafia do sądu, istotnym dowodem jest zazwyczaj opinia biegłego. Sąd może przy jej pomocy ocenić, czy sposób postępowania lekarza odpowiadał aktualnej wiedzy medycznej oraz czy pomiędzy błędem a pogorszeniem stanu zdrowia istnieje związek przyczynowy.
W toku postępowania znaczenie mogą mieć także zeznania osób, które towarzyszyły pacjentowi podczas wizyty albo obserwowały pogarszanie się jego stanu. Każda ze spraw wymaga jednak indywidualnego ustalenia, jakie dowody będą istotne.
Jak wygląda postępowanie przed sądem?
Jeżeli strony nie osiągną porozumienia na etapie przedsądowym, pacjent może skierować sprawę do sądu. W toku postępowania należy wykazać przede wszystkim nieprawidłowość postępowania lekarza, powstałą szkodę oraz związek pomiędzy błędem a pogorszeniem stanu zdrowia pacjenta.
W sprawach medycznych szczególne znaczenie ma opinia biegłego. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji biegły może ocenić sposób działania lekarza, możliwe przyczyny nierozpoznania choroby oraz wpływ opóźnienia diagnostyki na stan pacjenta. Opinia ta stanowi następnie jeden z podstawowych dowodów podlegających ocenie sądu.
W toku postępowania przed sądem mogą zostać przesłuchane również osoby, które uczestniczyły w procesie diagnostycznym, członkowie personelu medycznego oraz osoby bliskie pacjentowi. Ich zeznania mogą pomóc w ustaleniu, jakie dolegliwości zgłaszał pacjent, jak zmieniał się jego stan oraz jakie informacje przekazywał personelowi.
Ostatecznie to sąd dokonuje oceny całego materiału dowodowego i rozstrzyga, czy wystąpił błąd medyczny, czy zachodzą przesłanki odpowiedzialności oraz czy pacjentowi przysługuje odszkodowanie lub zadośćuczynienie. Wysokość odszkodowania zależy natomiast od wykazanej szkody, w tym między innymi poniesionych kosztów leczenia, rehabilitacji i opieki innych osób.
Jak sąd ocenia błąd medyczny?
W przypadku skierowania sprawy na drogę sądową to do sądu należy ostateczna ocena, czy w procesie diagnostycznym wystąpił błąd oraz czy może on stanowić podstawę odpowiedzialności. Błąd nie jest oceniany wyłącznie na podstawie tego, że ostateczne rozpoznanie okazało się inne niż pierwotnie przyjęte. Dla sądu istotne jest przede wszystkim ustalenie, czy w konkretnych okolicznościach błąd wynikał z postępowania niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną lub niezachowania należytej staranności.
W tego rodzaju sprawach sąd analizuje cały przebieg diagnostyki. Znaczenie ma między innymi to, kiedy pacjent zgłosił pierwsze dolegliwości, jakie informacje przekazał personelowi oraz jakie decyzje podjęły osoby udzielające mu świadczeń. Sąd może również ustalić, czy osoby uczestniczące w diagnostyce prawidłowo reagowały na pogarszający się stan chorego.
Szczególne znaczenie w takich sprawach ma opinia biegłego. Pozwala ona sądowi ustalić, czy wystąpił błąd medyczny, na czym konkretnie polegał błąd oraz czy można było go uniknąć przy prawidłowym postępowaniu. Biegły może również ocenić, czy błąd medyczny pozostawał w związku z późniejszym pogorszeniem stanu zdrowia.
W bardziej złożonych sprawach konieczne może być przesłuchanie kilku osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń. Mogą to być zarówno osoby należące do personelu medycznego, jak i osoby bliskie choremu. Zeznania tych osób mogą pomóc w odtworzeniu przebiegu zdarzeń, zwłaszcza jeżeli dokumentacja nie zawiera wszystkich istotnych informacji.
Ostatecznie sąd ocenia zgromadzone dowody i ustala, czy wystąpił błąd medyczny oraz jakie konsekwencje wywołał. Sam błąd nie zawsze będzie wystarczający do uwzględnienia roszczeń – przedmiotem oceny sądu pozostaje również związek między nieprawidłowym działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Dlatego w sprawach dotyczących zatorowości płucnej tak istotne jest dokładne odtworzenie całego przebiegu diagnostyki.
FAQ
Czy nierozpoznanie zatorowości płucnej zawsze stanowi błąd medyczny?
Nie. Błąd medyczny można stwierdzić dopiero po ocenie, czy przy występujących objawach, czynnikach ryzyka i wynikach badań lekarz powinien był podjąć dalszą diagnostykę. Nietypowy przebieg choroby może utrudniać rozpoznanie mimo prawidłowego postępowania.
Czy wypisanie pacjenta do domu może stanowić błąd?
Tak, w określonych okolicznościach. Jeżeli stan pacjenta, zgłaszane objawy lub czynniki ryzyka wskazywały na konieczność dalszej diagnostyki albo obserwacji, przedwczesny wypis może zostać oceniony jako błąd. Zależy to jednak od konkretnego przypadku.
Czy można otrzymać odszkodowanie za opóźnione rozpoznanie zatorowości płucnej?
Tak, jeżeli zostaną spełnione przesłanki odpowiedzialności. Konieczne jest w szczególności wykazanie, że nieprawidłowe postępowanie doprowadziło do szkody. Odszkodowanie może obejmować między innymi poniesione koszty leczenia, rehabilitacji lub opieki.
Jakie badania są ważne przy podejrzeniu zatorowości płucnej?
Zakres badań zależy od stanu pacjenta oraz prawdopodobieństwa występowania choroby. Lekarz powinien dobrać diagnostykę do zgłaszanych objawów, czynników ryzyka i obrazu klinicznego. Sam brak wykonania konkretnego badania nie przesądza automatycznie o błędzie medycznym.
Czy rodzina może dochodzić roszczeń po śmierci pacjenta?
W określonych przypadkach tak. Jeżeli błąd medyczny doprowadził do śmierci pacjenta, osoby najbliższe mogą dochodzić przewidzianych prawem roszczeń. Możliwość ich dochodzenia i wysokość świadczeń wymagają indywidualnej oceny konkretnej sprawy.
Czy każdy błąd w diagnostyce oznacza błąd medyczny?
Nie. Sam błąd w rozpoznaniu choroby nie oznacza automatycznie, że wystąpił błąd medyczny. Należy ustalić, jakie były przyczyny postawienia nieprawidłowej diagnozy oraz czy przy zachowaniu należytej staranności można było uniknąć błędu. Jeżeli błąd wynikał z nietypowego przebiegu choroby mimo prawidłowo przeprowadzonej diagnostyki, odpowiedzialność nie musi powstać.
Jakie osoby mogą zostać przesłuchane w sprawie?
W toku postępowania znaczenie mogą mieć zeznania osób, które uczestniczyły w procesie diagnostycznym lub obserwowały stan pacjenta. Mogą to być osoby należące do personelu medycznego, osoby towarzyszące pacjentowi podczas wizyty, a także osoby bliskie, które obserwowały jego stan po powrocie do domu. O tym, które osoby zostaną przesłuchane, ostatecznie decyduje sąd.
Czy do sądu trzeba przedstawić opinię innego lekarza?
Nie zawsze. W sprawach dotyczących błędu medycznego ocena prawidłowości postępowania wymaga jednak wiadomości specjalnych. Dlatego sąd zazwyczaj korzysta z opinii biegłego. Na podstawie dokumentacji, wyników badań oraz pozostałych dowodów biegły pomaga sądowi ustalić, czy wystąpił błąd i jakie były jego konsekwencje.
Czy za błędne rozpoznanie można otrzymać odszkodowanie?
Tak, jeżeli błąd doprowadził do powstania szkody i spełnione zostały pozostałe przesłanki odpowiedzialności. Odszkodowanie może obejmować między innymi poniesione koszty dalszej diagnostyki, leczenia czy rehabilitacji. Sam błąd bez powstania szkody nie stanowi jednak podstawy do przyznania odszkodowania.
Czy brak jednego badania oznacza błąd?
Nie zawsze. Należy ocenić, czy w konkretnych okolicznościach wykonanie danego badania było uzasadnione zgłaszanymi objawami i stanem pacjenta. Błąd może wystąpić wtedy, gdy zaniechanie diagnostyki było niezgodne z aktualną wiedzą medyczną i doprowadziło do opóźnienia właściwego rozpoznania.
Jakie znaczenie ma ustalenie przyczyny pogorszenia stanu pacjenta?
Ustalenie przyczyny pogorszenia stanu zdrowia ma istotne znaczenie dla oceny, czy wystąpił błąd oraz czy pozostawał on w związku z doznaną szkodą. W przypadku zatorowości płucnej konieczna może być między innymi ocena wpływu choroby na funkcjonowanie serca. Jeżeli sprawa trafi na drogę postępowania sądowego, okoliczności te będą podlegały ocenie sądu na podstawie zgromadzonych dowodów, w szczególności dokumentacji medycznej i opinii biegłych.
Jak kancelaria może pomóc w dochodzeniu odszkodowania?
Sprawy dotyczące błędnego lub opóźnionego rozpoznania zatorowości płucnej wymagają szczegółowej analizy przebiegu diagnostyki i leczenia. Konieczne jest przede wszystkim ustalenie, czy zgłaszane przez pacjenta objawy oraz występujące czynniki ryzyka uzasadniały wykonanie dodatkowych badań i czy wcześniejsze rozpoznanie mogło zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia.
Nasza kancelaria analizuje dokumentację medyczną, ocenia możliwość przypisania odpowiedzialności lekarzowi lub podmiotowi leczniczemu oraz pomaga ustalić zakres należnego odszkodowania i zadośćuczynienia. Reprezentujemy pacjentów zarówno na etapie przedsądowym, jak i podczas postępowania przed sądem.
Jeżeli podejrzewają Państwo, że błąd przy rozpoznaniu zatorowości płucnej doprowadził do pogorszenia stanu zdrowia lub innych poważnych następstw, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią pod numerem telefonu 726 003 505. Przeanalizujemy dokumentację i ocenimy możliwe dalsze działania prawne.
