Błędna diagnoza, nieudana operacja lub zaniedbania podczas pobytu w szpitalu mogą poważnie zaszkodzić pacjentowi. W takiej sytuacji pojawia się pytanie: kogo pozwać za błąd medyczny – lekarza, szpital czy oba te podmioty?
Wiele zależy od tego, gdzie doszło do błędu i na jakiej podstawie lekarz pracował w placówce. Inne zasady dotyczą lekarza na etacie, inne lekarza na kontrakcie, a jeszcze inne osoby prowadzącej własny gabinet.
Kto ponosi odpowiedzialność za błąd medyczny?
Ustalenie, kogo pozwać za błąd medyczny, wymaga analizy przebiegu leczenia. Roszczenia można skierować do lekarza, szpitala lub obu tych podmiotów. Nie zawsze jednak każdy z nich odpowiada za szkodę.
Art. 415 Kodeksu cywilnego dotyczy szkody wyrządzonej z własnej winy. Z kolei art. 430 k.c. określa odpowiedzialność za osobę, której powierzono wykonanie czynności.
Pacjent powinien co do zasady wykazać trzy elementy: zawinione działanie lub zaniechanie, szkodę i związek przyczynowy. Samo powikłanie nie dowodzi błędu. Trzeba ustalić, czy personel postępował zgodnie z wiedzą medyczną i wymaganą starannością.
Kiedy za błąd lekarza odpowiada szpital?
Lekarz zatrudniony na umowę o pracę
Gdy lekarz popełni błąd podczas wykonywania obowiązków pracowniczych, za szkodę odpowiada co do zasady szpital. Wynika to z art. 120 § 1 Kodeksu pracy. Przepis wskazuje, że za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych odpowiada pracodawca.
Podstawą odpowiedzialności szpitala może być również art. 430 k.c. Dotyczy on szkody wyrządzonej z winy osoby podlegającej kierownictwu innego podmiotu.
Dlatego pacjent poszkodowany wskutek nieumyślnego błędu lekarza na etacie zwykle kieruje roszczenia do szpitala. Placówka może później żądać od pracownika zwrotu części wypłaconej kwoty na zasadach prawa pracy. Inaczej może być w razie umyślnego wyrządzenia szkody.
Lekarz zatrudniony na kontrakcie
Przy umowie cywilnoprawnej możliwa jest solidarna odpowiedzialność lekarza i szpitala. Oznacza to, że pacjent może żądać naprawienia szkody od obu podmiotów albo od jednego z nich.
Art. 27 ust. 7 ustawy o działalności leczniczej przewiduje taką odpowiedzialność za szkody powstałe przy udzielaniu świadczeń objętych zamówieniem. Art. 33 tej ustawy dotyczy natomiast określonych przypadków indywidualnej praktyki lekarskiej wykonywanej w zakładzie leczniczym.
Szpital może też odpowiadać na podstawie art. 430 k.c. Dzieje się tak, gdy lekarz pozostaje pod jego ogólnym kierownictwem organizacyjnym. Kontrakt nie zwalnia więc automatycznie szpitala z odpowiedzialności. Trzeba jednak sprawdzić rodzaj umowy i sposób wykonywania świadczeń.
Kiedy można pozwać lekarza osobiście?
Pacjent może pozwać lekarza bezpośrednio, jeśli istnieje podstawa jego własnej odpowiedzialności cywilnej. Dotyczy to na przykład lekarza prowadzącego prywatny gabinet, który sam udziela odpłatnych świadczeń.
W takim przypadku zastosowanie może mieć art. 471 k.c. Przepis dotyczy niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Jeśli zachowanie lekarza stanowi czyn niedozwolony, podstawą roszczeń może być także art. 415 k.c.
W przypadku lekarza kontraktowego trzeba dodatkowo ustalić zasady jego współpracy ze szpitalem.
Czy można pozwać jednocześnie lekarza i szpital?
Tak, jeżeli oba podmioty odpowiadają za szkodę. Przy odpowiedzialności solidarnej pacjent może dochodzić całej należności od każdego z nich. Taką możliwość przewiduje art. 366 k.c.
Nie można jednak uzyskać podwójnego odszkodowania za tę samą szkodę. Zapłata przez jeden podmiot zwalnia drugi w odpowiednim zakresie. Przed pozwaniem kilku podmiotów warto więc ocenić podstawy prawne i dostępne dowody.
Czy szpital odpowiada za błędy organizacyjne?
Szpital może odpowiadać także za własne zaniedbania. Nie każdy błąd wynika z decyzji konkretnego lekarza. Przyczyną szkody bywa niewłaściwa organizacja pracy placówki, na przykład:
- zbyt mała liczba personelu;
- opóźnienie pilnej interwencji;
- brak nadzoru nad pacjentem;
- nieprawidłowy przepływ informacji;
- niezapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych.
Jeśli takie zaniedbania spowodowały szkodę, roszczenia mogą zostać skierowane do szpitala.
Wina anonimowa – czy trzeba wskazać konkretnego lekarza?
Nie zawsze. Wina anonimowa pozwala w pewnych sytuacjach przypisać odpowiedzialność placówce, choć nie wiadomo, który członek personelu zawinił.
Pacjent nadal musi wykazać nieprawidłowość, szkodę i związek przyczynowy. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy opiekę sprawował cały zespół medyczny.
Czy można dochodzić roszczeń od ubezpieczyciela?
Tak. Art. 822 § 4 k.c. pozwala pacjentowi wystąpić bezpośrednio do ubezpieczyciela odpowiedzialnego lekarza lub szpitala.
Wypłata zależy jednak od zakresu polisy i sumy gwarancyjnej. Warto zatem ustalić, kto ubezpieczał placówkę lub lekarza w dniu zdarzenia.
Jakie roszczenia przysługują Pacjentowi?
Pacjent poszkodowany wskutek błędu medycznego może dochodzić:
- Odszkodowania (art. 444 § 1 k.c.) – za koszty leczenia, rehabilitacji, leków, dojazdów i potrzebnej opieki.
- Zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.) – za ból, cierpienie psychiczne i inne skutki doznanej krzywdy.
- Renty (art. 444 § 2 k.c.) – gdy utracił zdolność do pracy, zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.
- Zadośćuczynienia za zawinione naruszenie praw pacjenta – na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Wysokość roszczeń zależy od skutków zdarzenia i sytuacji poszkodowanego.
Przykład z orzecznictwa – forma zatrudnienia lekarza a odpowiedzialność szpitala
W wyroku z 26 stycznia 2011 r., IV CSK 308/10, Sąd Najwyższy rozpatrywał odpowiedzialność placówki za błąd lekarki prowadzącej indywidualną praktykę. Lekarka udzielała świadczeń na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Sąd wskazał, że umowa cywilnoprawna nie wyklucza odpowiedzialności placówki na podstawie art. 430 k.c. Ważny jest rzeczywisty sposób współpracy, w tym podporządkowanie organizacyjne lekarza.
Utrzymano rozstrzygnięcie zasądzające solidarnie 150 000 zł zadośćuczynienia i rentę 6000 zł miesięcznie. Wyrok pokazuje, że sam kontrakt nie chroni szpitala przed odpowiedzialnością za błąd lekarza.
Profesjonalna pomoc prawna
Jeżeli u Państwa lub u któregoś z Państwa bliskich doszło do pogorszenia stanu zdrowia wskutek nieprawidłowego leczenia, warto skonsultować się z kancelarią specjalizującą się w prawie medycznym.
W takich sprawach trzeba przeanalizować dokumentację i ustalić, kogo pozwać za błąd medyczny – lekarza, szpital czy oba te podmioty. Ważny jest zarówno przebieg leczenia, jak i forma współpracy lekarza z placówką.
Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie prawne w sprawach o błąd medyczny:
- pomagamy uzyskać i analizujemy dokumentację medyczną;
- oceniamy błędy diagnostyczne, terapeutyczne i organizacyjne;
- ustalamy podmioty odpowiedzialne i możliwe roszczenia;
- przygotowujemy wezwania do zapłaty i zgłaszamy szkody ubezpieczycielom;
- reprezentujemy pacjentów i ich rodziny przed sądem.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusza Zycha pomaga dochodzić roszczeń związanych z błędami medycznymi, w tym z odpowiedzialnością lekarzy i szpitali.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu: +48 726 003 505.
