Nieprawidłowe wykonanie zabiegu łyżeczkowania macicy (abrazji) – kiedy można dochodzić odszkodowania?
Łyżeczkowanie jamy macicy (abrazja) jest jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów ginekologicznych. Choć to rutynowa procedura medyczna, wiąże się ona z ryzykiem powikłań, szczególnie gdy zostanie przeprowadzona niezgodnie z obowiązującymi standardami medycznymi. Błędy popełnione podczas tego zabiegu mogą mieć poważne konsekwencje zdrowotne, a w skrajnych przypadkach mogą nawet prowadzić do konieczności usunięcia macicy.
W razie wystąpienia szkody spowodowanej nieprawidłowym wykonaniem zabiegu łyżeczkowania macicy pacjentka może ubiegać się o odszkodowanie. Aby je uzyskać, konieczne jest udowodnienie wystąpienia błędu medycznego oraz wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między tym błędem a szkodą.
Dokumentacja medyczna pozwala ustalić przebieg zabiegu i późniejszego leczenia, dlatego warto zabezpieczyć ją jak najszybciej.
Zgromadzenie dokumentacji i pozostałych dowodów pozwala ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń. Często niezbędna może okazać się także konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w sprawach związanych z błędami medycznymi, aby uzyskać fachową pomoc w przygotowaniu sprawy.
Podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy powikłanie było wyłącznie następstwem ryzyka zabiegu, czy też wynikało z nieprawidłowego postępowania lekarza.
Na czym polega zabieg łyżeczkowania macicy?
Łyżeczkowanie macicy jest zabiegiem polegającym na mechanicznym usunięciu zawartości jamy macicy za pomocą specjalnych narzędzi (łyżeczek). Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Do wskazań do wykonania zabiegu należą między innymi:
- diagnostyka i leczenie nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych,
- usunięcie pozostałości po poronieniu lub porodzie (np. zatrzymane fragmenty łożyska),
- diagnostyka zmian nowotworowych błony śluzowej macicy.
Zabieg łyżeczkowania macicy jest uznawany za bezpieczny, ale jego wykonanie wymaga od lekarza dużej precyzji oraz zachowania należytej staranności. Naruszenie tych zasad może prowadzić do powstania szkody po stronie pacjentki.
Jakie są najczęstsze powikłania nieprawidłowo wykonanego łyżeczkowania macicy?
Do najpoważniejszych powikłań, które mogą wystąpić w następstwie błędnie przeprowadzonego zabiegu łyżeczkowania macicy, należą:
- perforacja (przebicie) ściany macicy – do uszkodzenia może dojść na skutek zbyt głębokiego wprowadzenia narzędzia, zwłaszcza gdy ściana macicy jest osłabiona;
- uszkodzenie sąsiednich narządów – np. pęcherza moczowego, jelit, a w skrajnych przypadkach naczyń krwionośnych;
- nadmierne krwawienie lub krwotok – mogące wynikać m.in. z uszkodzenia naczyń lub innych powikłań zabiegu;
- zakażenie wewnątrzmaciczne – prowadzi do zapalenia błony śluzowej, a nawet do sepsy;
- zespół Ashermana – powstanie zrostów wewnątrzmacicznych, które mogą prowadzić do zaburzeń miesiączkowania, bolesnych miesiączek, a nawet niepłodności;
- uszkodzenie szyjki macicy – np. jej rozerwanie.
Nie każde powikłanie stanowi błąd medyczny. Ten zachodzi wówczas, gdy lekarz nie dochował należytej staranności lub podjął działania niezgodne z aktualną wiedzą medyczną.
Standardy postępowania przy wykonywaniu zabiegu łyżeczkowania macicy
Przy zabiegu łyżeczkowania macicy do standardów należytej staranności należą:
- właściwe kwalifikowanie pacjentki do zabiegu, z uwzględnieniem przeciwwskazań,
- uzyskanie świadomej zgody pacjentki po uprzednim poinformowaniu jej o celu, przebiegu i ryzyku związanym z zabiegiem,
- przeprowadzenie zabiegu z zachowaniem zasad aseptyki i antyseptyki,
- monitorowanie stanu pacjentki w trakcie i po zabiegu,
- niezwłoczne reagowanie w przypadku wystąpienia powikłań.
Odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej za błąd medyczny przy zabiegu łyżeczkowania macicy
Aby skutecznie dochodzić roszczeń, konieczne jest udowodnienie:
- naruszenia standardów medycznych – tj. wykazanie, że lekarz postąpił niezgodnie z obowiązującą wiedzą medyczną i praktyką lekarską;
- związku przyczynowo-skutkowego – między naruszeniem standardów udzielania świadczeń zdrowotnych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną a powstałą szkodą;
- szkody – która może przybrać postać krzywdy (ból, cierpienie, trwały uszczerbek na zdrowiu) lub straty majątkowej (koszty leczenia, utracone zarobki).
Związek przyczynowy między błędem medycznym a szkodą
Przy ocenie odpowiedzialności za skutki łyżeczkowania macicy trzeba ustalić, czy powstałe uszkodzenie było następstwem błędnego wykonania zabiegu, czy też stanowiło wyłącznie powikłanie mieszczące się w granicach dopuszczalnego ryzyka medycznego.
Przykładowo, sama perforacja macicy nie musi być błędem medycznym. Jeżeli jednak zostanie ustalone, że doszło do niej wskutek nieprawidłowej techniki wykonania zabiegu, a następnie spowodowała ona określone negatywne następstwa zdrowotne, może istnieć podstawa do przypisania odpowiedzialności za powstałą szkodę.
W praktyce oznacza to konieczność odpowiedzi na kilka pytań: czy doszło do nieprawidłowego postępowania, czy to postępowanie mogło doprowadzić do powstania określonego urazu oraz czy pozostaje ono w związku z późniejszymi następstwami zdrowotnymi pacjentki.
Podstawa odpowiedzialności
W sprawach dotyczących szkody powstałej podczas leczenia znaczenie mogą mieć zarówno przepisy dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej, jak i przepisy regulujące prawa pacjenta.
W zależności od okoliczności sprawy zastosowanie mogą mieć między innymi:
- art. 415 k.c. – dotyczący odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy,
- art. 444 k.c. – dotyczący naprawienia szkody w przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia,
- art. 445 k.c. – dotyczący zadośćuczynienia za krzywdę,
- art. 6 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – dotyczący prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej,
- art. 8 tej ustawy – dotyczący prawa do świadczeń udzielanych z należytą starannością,
- art. 9 tej ustawy – dotyczący prawa pacjenta do informacji,
- art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty – dotyczący obowiązku informacyjnego lekarza.
Podstawy odpowiedzialności mogą być różne w zależności od organizacji leczenia i statusu osoby, która udzielała świadczenia.
W sprawach dotyczących błędów medycznych opinia biegłego często ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy doszło do nieprawidłowego postępowania personelu medycznego. W postępowaniu sądowym zazwyczaj niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W zależności od rodzaju zabiegu i następstw urazu mogą to być między innymi biegli z zakresu ginekologii, urologii czy chirurgii.
Biegły ocenia, czy zabieg wykonano prawidłowo, czy można było uniknąć powikłań oraz czy dalsze postępowanie diagnostyczne i lecznicze było prawidłowe. Konieczne jest również wykazanie związku pomiędzy nieprawidłowym postępowaniem lekarza a zaistniałą szkodą.
Przykłady orzeczeń sądowych
W orzecznictwie sądów powszechnych można znaleźć sprawy dotyczące nieprawidłowego łyżeczkowania macicy. Przykładowo:
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 listopada 2017 r., sygn. akt: V ACa 60/17 – Sąd ustalił, że podczas zabiegu łyżeczkowania jamy macicy doszło do jej mechanicznego uszkodzenia na odcinku 1 cm; krwawienie z rany po perforacji mogło narastać powoli, a lekarz wykonujący zabieg nie powinien przeoczyć takiego powikłania i powinien odpowiednio zareagować, tym bardziej że znany był mu fakt wystąpienia zaśniadu i zwiększonego z tym ryzyka uszkodzenia macicy. Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok, w którym pacjentce zasądzono kwotę 50.000,00 złotych tytułem zadośćuczynienia. Sąd uwzględnił też szkodę niemajątkową w postaci konieczności odroczenia prób kolejnego zajścia w ciążę.
- Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt: I C 439/18 – W karcie informacyjnej wydanej pacjentce wskazano, że poddano ją aspiracyjnemu łyżeczkowaniu macicy, podczas gdy egzemplarz szpitalny zawierał adnotację o odstąpieniu od zabiegu wobec braku zgody pacjentki. Sąd uwzględnił roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie prawa do informacji o stanie zdrowia, wskazując, że nieprawdziwe dane w karcie informacyjnej mogą skutkować błędną diagnozą i nieprawidłowym leczeniem w przyszłości.
- Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 7 września 2022 r., sygn. akt III Ca 471/22 – sprawa dotyczyła nieprawidłowej diagnostyki i leczenia pacjentki, u której po porodzie pozostawiono resztki łożyska i błony płodowe. Gdy pacjentka ponownie zgłosiła się do szpitala z silnym krwawieniem, w badaniu USG widoczne były ślady resztek poporodowych. Mimo tego nie przeprowadzono dalszej diagnostyki ani instrumentalnej kontroli jamy macicy, uznając krwawienie za miesiączkę i wypisując pacjentkę do domu. Doprowadziło to do kolejnego krwotoku, konieczności wykonania zabiegu usunięcia tkanki łożyskowej oraz wystąpienia niedokrwistości. Sąd uznał, że szpital nie dochował należytej staranności wymaganej od specjalistycznej placówki medycznej, a zaniechanie właściwego postępowania stanowiło nieprawidłowość w procesie diagnostyki i leczenia. Ostatecznie utrzymano zasądzone na rzecz pacjentki zadośćuczynienie w wysokości 15.000,00 złotych.
Jak udowodnić błąd medyczny przy uszkodzeniu macicy?
Aby udowodnić ewentualny błąd medyczny, niezbędna jest dokumentacja medyczna, która pozwala odtworzyć przebieg zabiegu oraz późniejszego leczenia.
Szczególnie istotne znaczenie ma:
- protokół operacyjny;
- karta informacyjna leczenia szpitalnego;
- formularze świadomej zgody na zabieg;
- dokumentacja z okresu bezpośrednio po operacji;
- wyniki badań USG, tomografii komputerowej i innych badań obrazowych;
- dokumentacja z konsultacji ginekologicznych;
- wyniki badań histopatologicznych i innych procedur diagnostycznych;
- dokumentacja dotycząca operacji naprawczych;
- dokumentacja leczenia zachowawczego;
- dokumentacja kolejnych hospitalizacji;
- dokumenty potwierdzające poniesione koszty leczenia, rehabilitacji, opieki i dojazdów.
Jakie roszczenia przysługują pacjentce?
Wysokość świadczeń zależy przede wszystkim od następstw konkretnego błędu. Nie istnieje jedna określona kwota należna za samo uszkodzenie macicy. Na wysokość rekompensaty wpływ ma zakres i trwałość uszczerbku na zdrowiu, liczba operacji naprawczych, długość leczenia, natężenie bólu, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, następstwa psychiczne, utrata zdolności do pracy oraz rokowania na przyszłość, a także niepłodność czy konieczność odroczenia prób kolejnego zajścia w ciążę.
Pacjentka, która doznała szkody wskutek błędu medycznego, może dochodzić między innymi:
- odszkodowania (art. 444 § 1 k.c.) – obejmującego uzasadnione koszty wynikające z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, np. dalszego leczenia, leków, rehabilitacji, opieki, dojazdów czy dodatkowych zabiegów medycznych;
- zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.) – za krzywdę, a więc między innymi cierpienie fizyczne i psychiczne, ból, kolejne hospitalizacje i operacje oraz pogorszenie jakości życia;
- renty (art. 444 § 2 k.c.) – jeżeli wskutek uszkodzenia pacjentka całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jej potrzeby albo zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość;
- zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta – jeżeli okoliczności sprawy wskazują na zawinione naruszenie praw przysługujących pacjentce.
Kancelaria Radcy Prawnego dra Tymoteusza Zycha zajmuje się sprawami dotyczącymi błędów medycznych i naruszenia praw pacjenta. W ramach analizy sprawy może zostać oceniona dokumentacja medyczna, przebieg leczenia oraz możliwość dochodzenia odpowiednich roszczeń.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem +48 726 003 505.
FAQ – nieprawidłowe wykonanie zabiegu łyżeczkowania macicy
Czy można otrzymać odszkodowanie za powikłania po zabiegu łyżeczkowania macicy?
Tak, jeżeli zostanie wykazane, że za powstanie szkody odpowiada lekarz lub podmiot leczniczy. Odszkodowanie może obejmować uzasadnione koszty leczenia, rehabilitacji, leków, konsultacji, dojazdów czy opieki. W określonych przypadkach możliwe jest również dochodzenie renty.
Czy można otrzymać zadośćuczynienie za powikłania po zabiegu łyżeczkowania macicy?
Tak. Zadośćuczynienie dotyczy krzywdy, czyli niemajątkowych następstw doznanej szkody. Przy jego ustalaniu znaczenie mają: ból, cierpienie, operacje, trwałość następstw urazu oraz wpływ na życie osobiste i plany prokreacyjne.
Co zrobić, jeśli lekarz nie poinformował mnie o ryzyku powikłań?
Brak właściwej informacji o istotnym ryzyku zabiegu może oznaczać naruszenie prawa pacjenta do informacji. Nie oznacza to jednak automatycznie, że lekarz odpowiada za samo powikłanie. Możliwe jest natomiast dochodzenie roszczeń związanych z naruszeniem praw pacjenta, jeżeli zostaną spełnione odpowiednie przesłanki.
Czy ginekolog odpowiada za powikłania po zabiegu łyżeczkowania macicy, jeśli poinformował mnie o ryzyku?
Samo poinformowanie pacjentki o ryzyku nie wyłącza odpowiedzialności za nieprawidłowo przeprowadzony zabieg. Jeżeli powikłania były następstwem błędu medycznego, zgoda pacjentki na ryzyko nie oznacza automatycznej akceptacji nieprawidłowego wykonania zabiegu.
Czy podpisanie zgody na łyżeczkowanie macicy wyklucza dochodzenie roszczeń?
Nie. Formularz zgody jest tylko jednym z elementów oceny prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego. Znaczenie ma zakres informacji rzeczywiście przekazanych pacjentce oraz sposób przeprowadzenia zabiegu.
Czy perforacja macicy może być rozpoznana dopiero po łyżeczkowaniu?
Perforacja macicy może być powikłaniem powstałym na skutek zabiegu łyżeczkowania, a nie błędem medycznym. Odpowiedzialność może jednak powstać, gdy do perforacji doszło wskutek nieprawidłowego wykonania zabiegu albo gdy personel medyczny nie rozpoznał jej w odpowiednim czasie i nie wdrożył właściwego leczenia.
Jakie dokumenty mogą być potrzebne w sprawie o łyżeczkowanie macicy?
Podstawową czynnością jest zgromadzenie dokumentacji medycznej, w tym dokumentacji późniejszego leczenia oraz rachunków i faktur związanych z leczeniem i rehabilitacją.
Czy konieczna jest opinia biegłego?
W sprawach dotyczących prawidłowości wykonania zabiegu ginekologicznego opinia biegłego często ma istotne znaczenie. Biegły ocenia między innymi prawidłowość diagnostyki, kwalifikacji, techniki zabiegu i postępowania po wystąpieniu powikłania.
Czy można dochodzić roszczeń, jeżeli od zabiegu minęło kilka lat?
Termin przedawnienia roszczeń zależy od rodzaju roszczenia i okoliczności konkretnej sprawy. Wobec roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym zastosowanie może znaleźć art. 442¹ k.c., który przewiduje m.in. trzyletni termin liczony od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W przypadku szkody na osobie przepisy przewidują dodatkowe rozwiązania dotyczące początku i końca biegu przedawnienia.
Czy kancelaria może ocenić, czy powikłania po zabiegu łyżeczkowania macicy były skutkiem błędu medycznego?
Tak. W pierwszej kolejności należy przeanalizować dokumentację medyczną. Punktem wyjścia jest analiza przebiegu zabiegu, informacji przekazanych pacjentce oraz dalszego leczenia. W zależności od sprawy konieczne może być również uzyskanie opinii specjalisty. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia lub roszczeń związanych z naruszeniem praw pacjenta.
Profesjonalna pomoc prawna
Jeżeli podejrzewają Państwo, że podczas zabiegu doszło do uszkodzenia macicy wskutek błędu medycznego, warto odpowiednio wcześniej zabezpieczyć pełną dokumentację medyczną. Szczególne znaczenie może mieć dokumentacja z samego zabiegu oraz późniejszego leczenia ginekologicznego i operacji naprawczych.
Kancelaria Radcy Prawnego dra Tymoteusza Zycha oferuje wsparcie prawne w sprawach dotyczących błędów medycznych oraz naruszenia praw pacjenta. W szczególności:
- analizujemy dokumentację medyczną oraz przebieg operacji i późniejszego leczenia;
- oceniamy okoliczności, w których doszło do uszkodzenia macicy;
- analizujemy, czy uraz może stanowić następstwo błędu medycznego;
- pomagamy w ustaleniu konsekwencji zdrowotnych uszkodzenia macicy i zakresu możliwych roszczeń;
- wskazujemy możliwość dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia oraz renty;
- pomagamy zabezpieczyć dokumentację medyczną i pozostałe dowody niezbędne do skutecznego dochodzenia roszczeń;
- przygotowujemy przedsądowe wezwania do zapłaty oraz zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela;
- reprezentujemy pacjentów i ich rodziny na etapie postępowań przedsądowych oraz przed sądami.
Kancelaria Radcy Prawnego dra Tymoteusza Zycha świadczy pomoc prawną osobom, które doznały szkody wskutek uszkodzenia macicy podczas operacji ginekologicznej, w tym perforacji ściany macicy, uszkodzenia sąsiednich narządów, zespołu Ashermana, niepłodności oraz opóźnionego rozpoznania uszkodzenia macicy.
