Rzecznik Praw Pacjenta (RPP) pełni w polskim systemie prawnym szczególną rolę – stoi na straży praw osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych. Jednym z podstawowych narzędzi działania Rzecznika jest prowadzenie postępowań wyjaśniających w sprawach naruszenia praw pacjenta. Zdarza się jednak, że mimo złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, Rzecznik odmawia. Taka decyzja może budzić frustrację i poczucie braku ochrony. Warto wiedzieć, kiedy odmowa jest dopuszczalna, jakie są jej skutki i jak pacjent może dalej walczyć o swoje prawa.
Podstawy prawne działania Rzecznika Praw Pacjenta
Podstawowym aktem prawnym regulującym działalność RPP jest ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Zgodnie z art. 50 ustawy, Rzecznik może wszcząć postępowanie wyjaśniające w przypadku podejrzenia naruszenia praw pacjenta, zarówno na wniosek osoby zainteresowanej, jak i z urzędu. Postępowanie ma na celu ustalenie, czy doszło do naruszenia praw, a w razie potrzeby – podjęcie odpowiednich działań, np. wystąpienia do podmiotu leczniczego, czy skierowania sprawy do organów nadzoru.
Jednocześnie ustawodawca przewidział sytuacje, w których Rzecznik może odmówić wszczęcia postępowania. Odmowa ta przyjmuje formę decyzji administracyjnej, od której pacjentowi przysługuje środek odwoławczy.
Kiedy Rzecznik Praw Pacjenta może odmówić wszczęcia postępowania?
Najczęstsze podstawy odmowy wszczęcia postępowania wyjaśniającego to:
- brak kompetencji Rzecznika – gdy sprawa nie dotyczy naruszenia praw pacjenta w rozumieniu ustawy;
- oczywiście bezzasadna skarga – np. gdy zgłoszenie nie wskazuje na naruszenie prawa pacjenta, a jedynie niezadowolenie z efektu leczenia, które nie zawsze oznacza naruszenie standardów medycznych;
- tożsamość sprawy – gdy sprawa została już rozpatrzona przez Rzecznika i brak jest nowych okoliczności;
- brak interesu prawnego wnioskodawcy – gdy osoba składająca skargę nie jest pacjentem ani jego przedstawicielem prawnym, a nie ma upoważnienia.
Skutki odmowy wszczęcia postępowania
Odmowa wszczęcia postępowania wyjaśniającego nie oznacza, że pacjent pozostaje bez ochrony prawnej. Decyzja RPP nie przesądza o tym, czy doszło do naruszenia praw pacjenta – oznacza jedynie, że organ nie podejmie działań w danej sprawie.
Pacjent nadal może:
- złożyć skargę do sądu administracyjnego,
- dochodzić swoich roszczeń cywilnych np. odszkodowania lub zadośćuczynienia,
- złożyć zawiadomienie do prokuratury, jeżeli sprawa dotyczy podejrzenia przestępstwa,
- zawiadomić odpowiedni organ samorządu zawodowego (np. Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej).
Środki odwoławcze co do odmowy wszczęcia postępowania
Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego ma charakter administracyjny i podlega kontroli sądowej. Pozostaje możliwość złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Taka skarga podlega opłacie 100 zł i można ją złożyć w terminie 30 dni od otrzymania danego postanowienia.
Dlaczego Rzecznik Praw Pacjenta odmawia wszczęcia postępowania?
Rzecznik koncentruje się na sprawach, w których istnieje wyraźne podejrzenie naruszenia prawa pacjenta.
Skargi ogólnikowe, niepoparte dokumentacją medyczną czy dowodami, mają mniejsze szanse na pozytywne rozpatrzenie.
Dlatego przygotowując wniosek, warto zadbać o:
- szczegółowy opis zdarzenia,
- powołanie się na konkretne przepisy ustawy o prawach pacjenta,
- załączenie dokumentacji medycznej.
Jak zwiększyć szanse na wszczęcie postępowania?
Kluczowe jest właściwe sformułowanie zarzutów i udokumentowanie sprawy. Pacjent, który wprost wskaże, że doszło do naruszenia np. prawa do informacji (art. 9 ustawy), prawa do poszanowania intymności i godności (art. 20) czy prawa do dokumentacji medycznej (art. 23), zwiększa swoje szanse na podjęcie interwencji przez Rzecznika.
W praktyce pomoc prawnika lub pełnomocnika procesowego bywa nieoceniona – profesjonalne przygotowanie wniosku znacząco ogranicza ryzyko odmowy wszczęcia postępowania.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy mogę odwołać się od odmowy wszczęcia postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta?
Tak. Pacjent może przykładowo złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Czy odmowa oznacza, że moje prawa nie zostały naruszone?
Nie. Odmowa oznacza jedynie, że Rzecznik nie podejmie sprawy. Pacjent może szukać ochrony w sądzie cywilnym, karnym lub przed organami samorządu zawodowego.
Czy mogę ponownie złożyć wniosek do Rzecznika?
Tak, ale tylko wtedy, gdy pojawią się nowe dowody lub okoliczności, których wcześniej nie przedstawiono.
Podsumowanie
Odmowa wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika Praw Pacjenta nie zamyka drogi do dochodzenia swoich praw. Choć bywa pierwszym rozczarowaniem pacjenta, nie oznacza końca sprawy.
Warto pamiętać o przysługujących środkach prawnych i możliwościach dochodzenia roszczeń przed sądem lub innymi organami.
Odpowiednie przygotowanie wniosku do RPP i powołanie się na konkretne przepisy prawa znacząco zwiększa szanse na pozytywne rozstrzygnięcie.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udzieli pomocy w dochodzeniu Państwa praw w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika Praw Pacjenta.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu 726 003 505.
