Co to jest perforacja przewodu pokarmowego i dlaczego jest groźna?
Perforacja (czyli „przedziurawienie”) przewodu pokarmowego oznacza, że w ścianie jelita, żołądka (rzadziej przełyku) powstaje otwór. W czasie operacji może do tego dojść np. przy preparowaniu tkanek, usuwaniu zrostów czy użyciu narzędzi energii (np. elektrokoagulacji).
Problem w tym, że przez taki otwór treść jelitowa może przedostać się do jamy brzusznej. Skutki bywają bardzo poważne:
- zapalenie otrzewnej,
- sepsa / wstrząs septyczny,
- pilna reoperacja (relaparotomia),
- czasem wyłonienie stomii,
- długa hospitalizacja, powikłania, trwałe następstwa.
Powikłanie czy błąd medyczny?
Perforacja jako powikłanie (dopuszczalne ryzyko)
Nie każda perforacja oznacza winę lekarza. Są sytuacje, gdy nawet bardzo dobry chirurg może trafić na:
- silne zrosty po wcześniejszych operacjach,
- wyjątkowo kruche tkanki,
- trudne warunki anatomiczne,
- duże krwawienie i ograniczoną widoczność.
Jeśli personel działał zgodnie z zasadami sztuki i dochował staranności, perforacja może zostać uznana za powikłanie.
Perforacja jako błąd (nienależyta staranność)
O błędzie częściej mówimy, gdy problemem nie jest samo uszkodzenie, tylko to, że:
- perforacja została przeoczona, choć były ku temu sygnały,
- nie wdrożono właściwej diagnostyki mimo pogarszania się stanu pacjenta,
- pacjenta wypisano zbyt wcześnie lub bagatelizowano objawy,
- w dokumentacji brakuje kluczowych informacji.
Objawy po operacji, które powinny zwrócić uwagę na błąd
Po zabiegu pacjent ma prawo czuć ból. Są jednak objawy, które mogą sugerować perforację i wymagają szybkiej oceny:
- narastający, silny ból brzucha (często „inny” niż typowy pooperacyjny),
- gorączka, dreszcze,
- przyspieszone tętno, spadki ciśnienia,
- wzdęty brzuch, zatrzymanie gazów i stolca,
- nudności, wymioty,
- niepokojąca treść w drenie (np. treść jelitowa).
W sprawach o perforację bardzo ważne jest: kiedy pojawiły się objawy i jak szybko personel zareagował.
Kto odpowiada: lekarz czy szpital?
Najczęściej w praktyce pozywa się szpital/podmiot leczniczy, bo to on odpowiada za personel, którym się posługuje.
Podstawy prawne:
- art. 415 k.c. – kto z winy wyrządził szkodę, ma obowiązek ją naprawić,
- art. 430 k.c. – szpital odpowiada za działania personelu (jeśli działał przy wykonywaniu powierzonych czynności),
- art. 361 k.c. – trzeba wykazać związek przyczynowy (że szkoda jest normalnym następstwem),
- art. 444 k.c. – odszkodowanie za koszty leczenia i renta,
- art. 445 k.c. – zadośćuczynienie za krzywdę,
- przy śmierci pacjenta: art. 446 k.c. – roszczenia osób bliskich.
Dodatkowo często pojawia się wątek praw pacjenta – zwłaszcza prawo do informacji i świadomej zgody (ustawa o prawach pacjenta).
Orzecznictwo
Wyrok z dnia 16 września 2015 r. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, sygn. akt I ACa 34/15
Pacjent został poddany operacji urologicznej (prostatektomii) w szpitalu pozwanego.
W okresie pooperacyjnym pojawił się bardzo istotny sygnał alarmowy dla perforacji jelita – w drenie stwierdzono treść jelitową.
W kolejnych dniach pacjent był obserwowany i wykonywano diagnostykę, a następnie podjęto decyzję o rewizji jamy brzusznej (relaparotomii).
Podczas reoperacji rozpoznano przedziurawienie jelita (perforację) i wdrożono leczenie operacyjne, w tym wyłoniono przetokę/stomię, co wiązało się z dłuższym i bardziej obciążającym leczeniem oraz powikłaniami.
Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz pacjenta 200 000 zł – sprawa pokazuje, że nawet gdy szpital podnosi argument „powikłania zabiegu”, kluczowe może być to, czy po pierwszych objawach możliwej perforacji wdrożono szybkie, logiczne i udokumentowane postępowanie.
Wyrok z dnia 15 lutego 2018 r. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, sygn. akt I ACa 795/17
Sprawa dotyczyła małoletniego pacjenta leczonego chirurgicznie (w tle rozpoznanie jelitowe), u którego po operacji wykonywano kolejne zabiegi przezodbytniczej kalibracji blizny.
Podczas jednego z takich zabiegów doszło do perforacji jelita, której nie rozpoznano na czas, a pacjent został wypisany do domu.
Stan dziecka szybko się pogorszył, co doprowadziło do pilnej hospitalizacji i konieczności natychmiastowej operacji ratującej życie, z zaopatrzeniem perforacji i wyłonieniem stomii.
W postępowaniu apelacyjnym Sąd Apelacyjny zmienił rozstrzygnięcie w zakresie świadczenia pieniężnego, podwyższając zasądzenie z 20 000 zł do 50 000 zł.
To przykład, w którym o odpowiedzialności nie przesądza samo „ryzyko zabiegu”, lecz przede wszystkim przeoczenie perforacji i niewystarczająca opieka/diagnostyka po zabiegu.
FAQ
Czy perforacja jelita podczas operacji zawsze oznacza błąd medyczny?
Nie. Może być powikłaniem. O błędzie częściej mówimy wtedy, gdy perforację przeoczono albo zbyt późno wdrożono diagnostykę i leczenie.
Czy brak wpisów w dokumentacji działa na korzyść pacjenta?
Często tak, bo utrudnia szpitalowi wykazanie, że reagował prawidłowo i na czas.
Ile mam czasu na dochodzenie roszczeń?
Terminy zależą od konkretnej sytuacji (m.in. kiedy pacjent dowiedział się o szkodzie). W praktyce warto działać szybko, bo dokumentacja i pamięć świadków nie lubią upływu czasu.
Podsumowanie
Perforacja jelita podczas operacji może być powikłaniem, ale odpowiedzialność szpitala pojawia się wtedy, gdy doszło do przeoczenia uszkodzenia albo zbyt późnej reakcji na objawy alarmowe i brak właściwej diagnostyki.
W takich sprawach kluczowe są: czas podjęcia decyzji, sposób prowadzenia obserwacji pooperacyjnej oraz dokumentacja.
Orzecznictwo wskazuje, że przy spełnieniu tych przesłanek możliwe jest uzyskanie zadośćuczynienia i odszkodowania.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udzieli pomocy w dochodzeniu Państwa praw.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem: 726 003 505.
