Uszkodzenie strun głosowych po intubacji – kiedy może być wynikiem błędu medycznego?
Intubacja jest często koniecznym elementem znieczulenia ogólnego i leczenia pacjentów wymagających zabezpieczenia dróg oddechowych. Choć jest to powszechnie stosowana procedura, może wiązać się z ryzykiem uszkodzenia krtani i fałdów głosowych, nazywanych potocznie strunami głosowymi.
Większość dolegliwości po intubacji ma charakter przejściowy. W niektórych przypadkach może jednak dojść do poważniejszych i długotrwałych następstw, takich jak utrzymująca się chrypka, zaburzenia głosu, problemy z połykaniem czy zaburzenia oddychania.
Samo wystąpienie uszkodzenia po intubacji nie oznacza jeszcze błędu medycznego. W każdym przypadku konieczne jest ustalenie, czy postępowanie personelu medycznego było zgodne z aktualną wiedzą medyczną i zasadami należytej staranności, a także czy pomiędzy ewentualnym nieprawidłowym postępowaniem a powstałą szkodą istnieje związek przyczynowy.
Jakie mogą być objawy uszkodzenia strun głosowych po intubacji?
Do objawów, które mogą wystąpić po intubacji, należą między innymi:
- utrzymująca się chrypka lub zmiana głosu,
- osłabienie lub utrata głosu,
- ból i dyskomfort w gardle,
- trudności z połykaniem i krztuszenie się,
- przewlekły kaszel,
- uczucie duszności lub problemy z oddychaniem.
Nie każda chrypka czy ból gardła po intubacji oznacza uszkodzenie krtani. Krótkotrwałe dolegliwości mogą być naturalnym następstwem przeprowadzonej procedury. Jeżeli jednak objawy utrzymują się, nasilają lub pojawiają się inne zaburzenia głosu, połykania albo oddychania, wskazana jest konsultacja laryngologiczna.
Badanie krtani pozwala ocenić między innymi stan oraz ruchomość fałdów głosowych i ustalić, czy doszło do ich uszkodzenia lub innych zmian w obrębie krtani.
W jaki sposób może dojść do uszkodzenia strun głosowych podczas intubacji?
Ryzyko powikłań może zależeć między innymi od czasu trwania intubacji, rodzaju i rozmiaru zastosowanej rurki, liczby podejmowanych prób intubacji oraz warunków anatomicznych pacjenta.
Znaczenie może mieć również prawidłowe ułożenie rurki oraz właściwe postępowanie z jej mankietem. W przypadku długotrwałej intubacji istotne znaczenie ma również sposób prowadzenia i monitorowania pacjenta.
Ocena, czy w konkretnym przypadku doszło do błędu medycznego, wymaga jednak analizy indywidualnego przebiegu procedury. W szczególności znaczenie mogą mieć:
- liczba podejmowanych prób intubacji,
- wystąpienie trudności podczas intubacji,
- sposób postępowania w przypadku trudnych dróg oddechowych,
- zastosowany rozmiar i rodzaj rurki,
- jej prawidłowe umiejscowienie,
- postępowanie z mankietem rurki,
- sposób przeprowadzenia ekstubacji,
- reakcja personelu na pojawienie się objawów po zabiegu.
Samo wystąpienie jednego z takich zdarzeń nie przesądza jeszcze o błędzie. Konieczne jest ustalenie, czy postępowanie personelu odpowiadało wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej oraz zasadom należytej staranności.
Czy uszkodzenie strun głosowych po intubacji zawsze oznacza błąd medyczny?
Intubacja, podobnie jak inne procedury medyczne, wiąże się z określonym ryzykiem powikłań. Sam fakt wystąpienia niekorzystnego następstwa nie oznacza więc automatycznie, że lekarz lub inny członek personelu medycznego postępował nieprawidłowo.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której uszkodzenie pozostaje następstwem postępowania niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną lub zasadami należytej staranności.
Zgodnie z art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami oraz z należytą starannością. Pacjent ma również prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, co wynika z art. 6 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
W praktyce oznacza to, że w sprawie dotyczącej uszkodzenia krtani lub strun głosowych należy ocenić nie tylko sam skutek, lecz przede wszystkim przebieg leczenia.
Kiedy intubacja może zostać uznana za przeprowadzoną nieprawidłowo?
Nie można wskazać jednej sytuacji, która automatycznie oznaczałaby błąd medyczny. Ocena zależy od okoliczności konkretnego przypadku.
Przedmiotem analizy może być między innymi to, czy intubację przeprowadzono zgodnie z zasadami aktualnej wiedzy medycznej, czy prawidłowo reagowano na trudności oraz czy liczba podejmowanych prób i sposób ich przeprowadzenia były uzasadnione stanem pacjenta.
Znaczenie może mieć również postępowanie po zakończeniu intubacji. Jeżeli u pacjenta pojawiają się utrzymujące się zaburzenia głosu, problemy z połykaniem lub oddychaniem, ocenie może podlegać to, czy zostały one odpowiednio wcześnie rozpoznane i czy wdrożono właściwą diagnostykę oraz leczenie.
W sprawach dotyczących błędów medycznych istotne jest więc ustalenie pełnego przebiegu zdarzenia, a nie tylko samego faktu wystąpienia powikłania.
Czy późne rozpoznanie uszkodzenia strun głosowych może być błędem medycznym?
Tak, w określonych okolicznościach również opóźnienie diagnostyki lub leczenia może mieć znaczenie dla odpowiedzialności medycznej.
Jeżeli po intubacji występują objawy wskazujące na możliwe uszkodzenie krtani, a mimo ich utrzymywania się nie zostaje przeprowadzona odpowiednia diagnostyka, konieczne może być ustalenie, czy takie postępowanie było zgodne z aktualną wiedzą medyczną.
Znaczenie może mieć również to, czy późniejsze rozpoznanie spowodowało zwiększenie rozmiaru szkody albo ograniczyło możliwość skutecznego leczenia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że dla odpowiedzialności za szkodę medyczną znaczenie ma nie tylko samo stwierdzenie nieprawidłowości w postępowaniu, ale także ustalenie związku pomiędzy tym postępowaniem a szkodą. W wyroku z 24 lipca 2020 r. sygn. I CSK 589/18, Sąd Najwyższy wskazał, że błąd medyczny sam przez się nie powoduje odpowiedzialności cywilnej – konieczne jest również wykazanie zawinienia oraz związku przyczynowego ze szkodą.
Jak udowodnić błąd medyczny przy uszkodzeniu strun głosowych?
W sprawie dotyczącej uszkodzenia strun głosowych po intubacji konieczne jest zazwyczaj wykazanie kilku elementów: powstania szkody, nieprawidłowego lub zawinionego działania albo zaniechania oraz związku przyczynowego pomiędzy tym postępowaniem a powstałą szkodą.
Podstawowe znaczenie ma dokumentacja medyczna, w szczególności:
- karta znieczulenia,
- dokumentacja dotycząca przebiegu intubacji i ekstubacji,
- informacje o liczbie podejmowanych prób intubacji,
- informacje o ewentualnych trudnościach podczas intubacji,
- dokumentacja leczenia pooperacyjnego,
- wyniki badań laryngologicznych,
- wyniki badań oceniających ruchomość fałdów głosowych,
- dokumentacja dotycząca dalszego leczenia i rehabilitacji.
Istotna może być również opinia biegłego. W sprawach tego rodzaju sąd musi często posłużyć się wiadomościami specjalnymi, aby ustalić, czy postępowanie personelu było prawidłowe oraz czy pozostawało w związku przyczynowym z uszkodzeniem.
Sąd Najwyższy wskazywał, że w sprawach dotyczących błędów medycznych związek przyczynowy nie zawsze może zostać wykazany z całkowitą pewnością. W zależności od okoliczności sprawy może być wystarczające ustalenie odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, jednak musi ono odnosić się do związku pomiędzy zawinionym zachowaniem a szkodą.
Jakie znaczenie ma dokumentacja medyczna?
Dokumentacja medyczna może mieć kluczowe znaczenie dla ustalenia przebiegu intubacji i późniejszego leczenia uszkodzenia strun głosowych.
W przypadku podejrzenia błędu medycznego warto zwrócić uwagę przede wszystkim na informacje dotyczące samego znieczulenia, intubacji, ewentualnych trudności podczas zabezpieczania dróg oddechowych oraz przebiegu ekstubacji.
Istotne są również zapisy dotyczące stanu pacjenta po zabiegu. Jeżeli pacjent zgłaszał chrypkę, problemy z głosem, połykaniem lub oddychaniem, znaczenie może mieć to, czy objawy zostały odnotowane i czy podjęto odpowiednie działania diagnostyczne.
Dlatego przed oceną zasadności roszczeń warto zgromadzić pełną dokumentację dotyczącą zarówno samego zabiegu, jak i późniejszego leczenia.
Jakie roszczenia może mieć pacjent?
Jeżeli zostanie wykazane, że uszkodzenie strun głosowych lub inne następstwa intubacji pozostają w związku z zawinionym błędem medycznym, pacjent może dochodzić naprawienia powstałej szkody.
Na podstawie art. 444 Kodeksu cywilnego odszkodowanie może obejmować wszelkie koszty wynikające z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. W zależności od sytuacji mogą to być między innymi koszty leczenia, rehabilitacji czy innych uzasadnionych wydatków związanych ze stanem zdrowia.
Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pacjent utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, w określonych przypadkach może również dochodzić renty.
Z kolei art. 445 Kodeksu cywilnego przewiduje możliwość przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Wysokość roszczeń zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności od rodzaju i trwałości następstw, ich wpływu na życie prywatne i zawodowe pacjenta oraz poniesionych kosztów.
Uszkodzenie strun głosowych po intubacji – kiedy warto skonsultować sprawę z prawnikiem?
Jeżeli po intubacji wystąpiły długotrwałe problemy z głosem, połykaniem lub oddychaniem, a istnieje podejrzenie, że doszło do nieprawidłowego postępowania personelu medycznego, warto przeanalizować dokumentację medyczną i przebieg leczenia.
Szczególnego znaczenia nabierają sytuacje, w których wystąpiły trudności podczas intubacji, podejmowano wielokrotne próby zabezpieczenia dróg oddechowych, a następnie pojawiły się trwałe objawy ze strony krtani lub fałdów głosowych. Analizy wymaga również przypadek, w którym niepokojące objawy zostały zgłoszone przez pacjenta, ale diagnostyka została przeprowadzona z opóźnieniem.
Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny. Samo wystąpienie powikłania po intubacji nie przesądza o odpowiedzialności podmiotu leczniczego.
Kancelaria Radcy Prawnego dr. Tymoteusza Zycha analizuje dokumentację medyczną, ocenia prawidłowość postępowania personelu medycznego, wskazuje możliwe roszczenia oraz reprezentuje pacjentów w postępowaniach przedsądowych i sądowych.
