Wykonanie zabiegu implantacji zastawki biologicznej mimo występujących przeciwwskazań
Implantacja zastawki biologicznej jest zaawansowanym zabiegiem kardiologicznym, który może znacząco poprawić jakość życia pacjenta, a w wielu przypadkach również je uratować. Jednak wykonanie takiej procedury wymaga spełnienia ściśle określonych kryteriów medycznych. Przeprowadzenie zabiegu mimo istniejących przeciwwskazań może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, a w określonych sytuacjach stanowić błąd medyczny rodzący odpowiedzialność prawną personelu medycznego lub placówki leczniczej.
Implantacja zastawki biologicznej — podstawowe informacje
Zastawki biologiczne, wytwarzane najczęściej z tkanek zwierzęcych lub ludzkich, są stosowane głównie u pacjentów, u których długotrwała antykoagulacja stanowiłaby istotne ryzyko. Decyzja o ich wszczepieniu powinna być poprzedzona szczegółową diagnostyką, oceną stanu ogólnego pacjenta oraz analizą potencjalnych przeciwwskazań.
Przeciwwskazania do implantacji zastawki biologicznej
- Aktywne infekcje (w tym infekcyjne zapalenie wsierdzia),
- Ciężkie zaburzenia krzepnięcia,
- Zaawansowana niewydolność wielonarządowa,
- Brak możliwości zapewnienia odpowiedniej opieki pooperacyjnej,
- Stan ogólny pacjenta uniemożliwiający bezpieczne przeprowadzenie zabiegu.
Kiedy implantacja zastawki biologicznej mimo przeciwwskazań może stanowić błąd medyczny?
Z punktu widzenia prawa medycznego, błąd medyczny zachodzi wówczas, gdy personel medyczny postępuje niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną, obowiązującymi standardami leczenia lub zasadami należytej staranności. Wykonanie implantacji zastawki biologicznej pomimo jednoznacznych przeciwwskazań może zostać zakwalifikowane jako:
- Błąd diagnostyczny — niewłaściwa lub niepełna ocena stanu zdrowia pacjenta,
- Błąd terapeutyczny — wybór niewłaściwej metody leczenia,
- Naruszenie praw pacjenta — brak rzetelnej informacji o ryzykach lub brak świadomej zgody.
Szczególnie istotne jest, czy pacjent został w sposób zrozumiały poinformowany o istniejących przeciwwskazaniach oraz o możliwych alternatywnych metodach leczenia.
Odpowiedzialność prawna lekarza i placówki medycznej
W przypadku wystąpienia szkody na zdrowiu pacjenta po wykonaniu zabiegu implantacji zastawki biologicznej mimo przeciwwskazań możliwe jest dochodzenie roszczeń na drodze cywilnej, a w niektórych sytuacjach także karnej lub zawodowej.
Pacjent lub jego bliscy mogą dochodzić m.in.:
- Odszkodowania za poniesione koszty leczenia i rehabilitacji,
- Zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpienie,
- Renty z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu,
- Odszkodowania po śmierci pacjenta.
Kluczowe znaczenie w tego typu sprawach ma analiza dokumentacji medycznej, opinie biegłych lekarzy oraz ustalenie, czy decyzja o wykonaniu zabiegu była medycznie uzasadniona.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2004 r. (II CK 303/04)
Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że brak udzielenia pacjentowi przystępnej informacji w zakresie określonym w art. 31 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, przesądza o braku wyrażenia przez pacjenta uświadomionej zgody na zabieg. Wykonanie w takiej sytuacji zabiegu operacyjnego oznacza wykonanie go w warunkach bezprawności. Na pozwanym wówczas spoczywa ciężar dowodu wykazania, że zgoda powoda miała charakter uświadomiony, co zarazem oznacza, że o pozwany zobowiązany jest wykazać, iż jej wyrażenie zostało poprzedzone wykonaniem obowiązku udzielenia pacjentowi przystępnej informacji. To lekarz powinien udowodnić, że udzielił pacjentowi przystępnej informacji o ryzyku i skutkach zabiegu operacyjnego, która stanowiła następnie podstawę wyrażenia przez pacjenta zgody na jego dokonanie lub też była podstawą odmowy wyrażenia takiej zgody.
W piśmiennictwie wyraźnie podkreśla się, że zgoda pacjenta musi być zgodą „objaśnioną”, „poinformowaną”, a więc świadomie akceptującą przez pacjenta zrozumiałe przezeń ryzyko dokonania zabiegu i przejęcie na siebie tego ryzyka. Sama aprobata dokonania zabiegu, uzyskana w sytuacji braku uprzedniego udzielenia mu przystępnej informacji, nie może być traktowana jako zgoda w jurydycznym tego słowa znaczeniu, co z kolei skutkuje uznaniem, że działanie lekarza w takiej sytuacji jest działaniem podjętym w warunkach bezprawności.
Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 17 marca 2021 r. (I ACa 646/19)
Nie ulega wątpliwości, że zdrowie ludzkie, integralność cielesna stanowi dobro osobiste prawnie chronione, a naruszenie tego dobra może mieć miejsce tylko w okolicznościach znoszących bezprawność takiego działania. Każdy zabieg operacyjny stanowi ingerencję w integralność cielesną pacjenta, zaś jego zgoda znowu bezprawność takiego działania. Podobnie niepożądane, a mieszczące się w ramach ryzyka następstwa operacji dla zdrowia pacjenta, w razie zgody pacjenta na podjęcie ryzyka nie rodzą odpowiedzialności lekarza.
Celem spoczywającego na lekarzu obowiązku wyjaśnienia pacjentowi skutków zabiegu operacyjnego jest, by pacjent podejmował decyzję o wyrażeniu zgody na zabieg z pełną świadomością tego, na co się godzi i czego, w tym jakich powikłań, może się spodziewać.
Podsumowanie
Sprawy dotyczące implantacji zastawek biologicznych mimo przeciwwskazań należą do szczególnie skomplikowanych — wymagają połączenia wiedzy prawniczej z dogłębną analizą medyczną. Kancelaria specjalizująca się w błędach medycznych zapewnia kompleksowe wsparcie, obejmujące ocenę zasadności roszczeń, współpracę z niezależnymi ekspertami oraz reprezentację pacjentów przed sądami i ubezpieczycielami.
Jeżeli zabieg implantacji zastawki biologicznej został przeprowadzony pomimo przeciwwskazań, a jego skutkiem było pogorszenie stanu zdrowiu, warto skonsultować sprawę z doświadczonym prawnikiem, który pomoże ocenić, czy doszło do błędu medycznego i jakie kroki prawne można podjąć.
Kancelaria Radcy Prawnego dr Tymoteusz Zych w ramach świadczonych usług udzieli pomocy w dochodzeniu Państwa praw.
Zapraszamy do kontaktu pod numerem: 726 003 505.
